Ο μεθοδικός Ζεσουάλντο Φερέιρα

Το 2004 δεν ήταν η πρώτη φορά μου στην Πορτογαλία. Αλλ’ ήταν η πρώτη φορά μου που έμεινα τόσο πολύ στην Πορτογαλία, και για τους τόσο ωραίους λόγους. Τότε λοιπόν, αυτές τις 23 πιο όμορφες ημέρες της ζωής μας «με το ποδόσφαιρο», αντιλήφθηκα (και στις επόμενες ευκαιρίες επιβεβαίωνα συνεχώς) πως δεν υπάρχει τίποτα πιο κοντινό στον Ελληνα από τον Πορτογάλο!

Πριν το 2004, ο μοναδικός Πορτογάλος που θυμάμαι να ήξερα «από κοντά», ήταν ο Φερνάντο Σάντος. Μ’ έκανε… οπαδό του, δίχως να πράξει το παραμικρό. Μόνο μ’ αυτό που ήταν, και είναι. Δηλώνω, ως και σήμερα οπαδός του. Α, ναι, και ο Πάουλο Σόουζα. Οπαδός του τότε, επίσης. Μετά το 2004, δεν υπήρχε Πορτογάλος, προπονητής ή ποδοσφαιριστής στην Ελλάδα, που συναισθηματικά να μη τον «υποστήριζα». Συλλήβδην!

Διότι, με αφετηρία το 2004, σιγά-σιγά καταλάβαινα, και στη ροή εμπλούτιζα τη γνώση, από ποιο ποδόσφαιρο έρχονται. Αν θέλετε, και από ποια ευρύτερη κουλτούρα ζωής. Είναι ταπεινοί, οι Πορτογάλοι. Γήινοι. Μη κοιτάτε Κριστιάνο Ρονάλντο και Ζοσέ Μουρίνιο. Αυτοί είναι δύο εξαιρέσεις, πίσω απ’ τις οποίες υπάρχουν οι… 98 που ενισχύουν τον κανόνα.

Συμφιλιώθηκα, ακόμη και με το άκουσμα της γλώσσας τους που, για αρκετόν καιρό, ηχούσε στ’ αυτιά μου σαν καραγύφτικα ισπανικά της πυρκαγιάς.

Ο Ζεσουάλντο Φερέιρα «έρχεται» από εκείνο το ποδόσφαιρο. Αρα…μας κάνει και καλώς να ορίσει! «Εκείνο» το ποδόσφαιρο, δεν το περικλείει το αυστηρό γεωγραφικό χαρακτηριστικό. Το ίδιο «εκείνο» ποδόσφαιρο είναι του Βαλβέρδε. Του Χιμένεθ. Του Κούπερ. Είναι το ποδόσφαιρο του Κούκο Θιγάντα, που για κάποιον λόγο η μετοχή του, τώρα, είναι πεσμένη χαμηλά και τον διαβάζω στις εφημερίδες να διαπραγματεύεται με την Ξάνθη.

Είναι τέχνη, η επένδυση στη χαμηλή μετοχή. Ο Αρης, με τον Κούπερ. Τον βρήκε να έχει 0-3-7, νίκες-ισοπαλίες-ήττες, με τη Γεωργία στα προκριματικά του Μουντιάλ. Το τόλμησε. Δεν θα τον εύρισκε, φυσικά, την εποχή των διαδοχικών ευρωπαϊκών τελικών. Όπως, ακριβώς, δεν υπήρχε ποτέ περίπτωση να συζητάνε Θιγάντα/Ξάνθη πριν τρία χρόνια, όταν η Οσασούνα είχε φτάσει ημιτελικό UEFA…

Ο Πορτογάλος δεν έχει τον οξυδερκή τυχοδιωκτισμό του Σέρβου ή το ξινό αφ’ υψηλού του Κεντροευρωπαίου. Εχει, μόνο, την καλή τρέλα και τον απόλυτο σεβασμό για το Παιγνίδι. Το παιγνίδι-ποδόσφαιρο. Σ’ αυτό είναι… σαν τον Νιόπλια, ένα πράγμα. Ο Νιόπλιας, πολύ εύκολα θα μπορούσε (και θα ‘ταν και, ποδοσφαιρικά μιλώντας, τυχερός) να έχει γεννηθεί, αντί στην Κοζάνη, στο Αβέιρο. Αλλ’ όσο εξακολουθεί το «Ελληνας προπονητής» να ‘ναι σύντομο ανέκδοτο και όχι ισχυρή τάση στη ζώσα πραγματικότητα, μισό με ευθύνη των ιδίων, ενός Λεμονή, ενός Δώνη, ενός Νιόπλια, και μισό με ευθύνη των ΠΑΕ αιχμής που δίνουν τον τόνο στο περιβάλλον, τότε το «Πορτογάλος προπονητής» είναι η καλύτερη απ’ τις επόμενες επιλογές. Αφού δεν βγάζουμε εδώ, ας φέρνουμε από κει.

Ο Ζεσουάλντο Φερέιρα έχει ένα σημαντικό πράγμα. Μέθοδο. Μέθοδος δεν είναι…το 4-3-3. Μέθοδος είναι μια σειρά καθημερινών μικρών πραγμάτων που αθροίζονται και, εν τέλει, την ορίζουν. Ακριβέστερα, δεν αθροίζονται, πολλαπλασιάζονται «επί» την προσωπικότητα του ανθρώπου, και παράγουν το τελικό αποτέλεσμα. Μέθοδοι, στην προπονητική, διατίθενται πολλές. Διαφορετικές. Ολες, ωστόσο, συμπίπτουν στο ένα. Ότι, για να ξετυλιχθούν, χρειάζονται τον χρόνο τους. Δεν είναι διαδικασία μίας ημέρας, μίας εβδομάδας, ενός μήνα.

Το 2007, καθ’ οδόν προς τον τελικό UEFA της Εσπανιόλ, στους προημιτελικούς ο Φερνάντο Σάντος κι ο Καραγκούνης κι ο Κατσουράνης στη Μπενφίκα είχαν μείνει… άναυδοι με την αρραγή πληρότητα της «μεθόδου» των Καταλανών. Οτι ο καθένας αντίπαλός τους, ανά πάσα στιγμή και ανά πάσα «κατάσταση παιγνιδιού», ήξερε στην ακραία λεπτομέρειά του την κίνηση που θα κάνει ο συμπαίκτης του… προτού την κάνει. Ο Βαλβέρδε, σ’ αυτή την Εσπανιόλ, δεν ήταν προπονητής της προηγούμενης ημέρας, της προηγούμενης εβδομάδας, του προηγούμενου μήνα. Ηταν, αν καλά το θυμάμαι τώρα, προπονητής στο τέλος της δεύτερης χρονιάς του στην ομάδα.

Η μέθοδος, στην καθημερινότητα, «καθορίζει» τη σχέση του προπονητή με τους παίκτες. Δεν την καθορίζει, το να ξέρει και να λέει ωραία ανέκδοτα. Την καθορίζει, το να ‘ναι πειστικό το ασκησιολόγιο. Να κάνει εμφανές στο νου του παίκτη, γιατί καλείται να κάνει το καθετί. Και να νιώθει ο παίκτης ασφαλής έτσι, ότι αυτό που καλείται να κάνει είναι αυτό που τον εφοδιάζει και, συνεπώς, τον ωφελεί. Στη θέση του Ζεσουάλντο Φερέιρα, στη διαπραγμάτευση με τον Αντωνίου και αργότερα με τον Πατέρα, θα θυσίαζα ένα κομμάτι αμοιβής για, εάν κάπως μπορούσε να γίνει, ένα κομμάτι χρόνου. Αλλά το πόσον χρόνο έχουν να προσφέρουν, το ξέρουν αυτοί…