Η ωριμότητα ενός… “μάγου”

Όχι μόνο με την κατάκτηση του τροπαίου, όχι μόνο με την συντριβή της Ισπανίας στον τελικό, αλλά κυρίως με τη συνολική της εικόνα και την σταθερότητα που έδειξε στα πέντε ματς του τουρνουά. Ευκαιρία να δούμε το πως έφτασε από το 2010 ως εδώ, χρησιμοποιώντας και κάποιες πληροφορίες που βρήκα σε αναλύσεις στο ίντερνετ.

Κόπα Αμέρικα και Ρόνι

Ο Μάνο Μενέζες ανέλαβε το 2010 με στόχο να φτιάξει την ομάδα που θα έπαιζε (και θα έπαιρνε) το Παγκόσμιο στην Βραζιλία το 2014. Στις πρώτες δηλώσεις του είχε πει πως “το 2014 δεν θα μπορούμε να παίξουμε στην κόντρα και θα πρέπει να μάθουμε να είμαστε οι πρωταγωνιστές του αγώνα”.

Στο πρώτο του μεγάλο τουρνουά, το Κόπα Αμέρικα του 2011, η Βραζιλία μπορεί να μην έκανε ήττα, αλλά απογοήτευσε. Έκανε μόνο μια νίκη στον όμιλο (4-2 τον Ισημερινό), μετά από ισοπαλίες με Βενεζουέλα (0-0) και Παραγουάη (2-2) και αποκλείστηκε στα πέναλτι στον πρώτο νοκ-άουτ αγώνα από την Παραγουάη, μετά από 0-0 στα 120’.

Ο Μενέζες είχε υιοθετήσει αυστηρά το 4-2-3-1 σε όλα τα παιχνίδια, είχε φέρει τον Τιάγκο Σίλβα στην άμυνα, τους Λούκας Λέιβα και Ραμίρες ως δίδυμο στο κέντρο και ήταν ο πρώτος που κάλεσε στην ομάδα τον Νεϊμάρ. Το μεγάλο του και συνάμα χαμένο στοίχημα ήταν ο Γκάνσο. Ο Μενέζες είχε δώσει στον 21χρονο την φανέλα με το Νο10 και πίστευε πως μαζί με τον συμπαίκτη του στη Σάντος, τον Νέιμαρ, είναι το δίδυμο του μέλλοντος. Ο Γκάνσο “πάτωσε”, το ίδιο κι η Βραζιλία.

Η αποτυχία έφερε γκρίνια κι όπως ήταν αναμενόμενο ΜΜΕ και κόσμος απαιτούσαν την επιστροφή των μεγάλων ονομάτων, αφού τα πιτσιρίκια δεν είχαν πείσει. Ο Μενέζες αναγκάστηκε να βάλει νερό στο κρασί του και να καλέσει ξανά τον Ροναλντίνιο για τα επόμενα έξι φιλικά. Τα αποτελέσματα δεν ήταν άσχημα, αλλά η εικόνα της ομάδας απογοητευτική.

Ολυμπιακοί και πίεση

Το καλό για την Βραζιλία και τον Μενέζες ήταν πως το επόμενο τουρνουά ήταν οι Ολυμπιακοί του Λονδίνου το καλοκαίρι του 2012. Εκεί που ο 51χρονος θα έπρεπε να οδηγήσει την ομάδα κάτω των 23 κι έτσι το focus επέστρεψε πάλι στα πιτσιρίκια. Ταυτόχρονα ο Μενέζες έβλεπε πρόοδο στους αγωνιστικούς του στόχους. Από την αρχή ήθελε την Βραζιλία να πιέζει ψηλά και να αγωνίζεται με μεγάλη ένταση, τελείως διαφορετική από την εικόνα που είχε παρουσιάσει στην Ν. Αφρική.

Στα φιλικά πριν τους Ολυμπιακούς είδε στο χορτάρι αυτό που ζητούσε, την Βραζιλία να πιέζει ψηλά για να κερδίσει ξανά την μπάλα και για πρώτη φορά δήλωσε πως η ομάδα του κατάφερε να είναι η πραγματική πρωταγωνίστρια στο χορτάρι. Βρήκα μάλιστα και ένα σχετικό βιντέακι με φάσεις από εκείνα τα φιλικά, που δεν είναι μεγάλο σε διάρκεια, αλλά έχει χαρακτηριστικά στιγμιότυπα αυτής της διάθεσης.

Σ’αυτά τα φιλικά δεν ήταν διαθέσιμος ο Γκάνσο, που έκανε εγχείρηση, κι έτσι για πρώτη φορά ο Μενέζες είχε χρησιμοποιήσει τον Όσκαρ πίσω από τον επιθετικό, αφού ήταν ξεκάθαρο πως ήθελε να κρατήσει τον Νεϊμάρ στα αριστερά και να τον κάνει δίδυμο με τον Μαρσέλο.

Ταυτότητα και Όσκαρ

Στο Λονδίνο η Βραζιλία των πιτσιρίκων έκανε πέντε νίκες, έφτασε στον τελικό, αλλά έχασε 2-1 από το Μεξικό κι απέτυχε και αυτήν τη φορά να κατακτήσει την μοναδική διάκριση που λείπει από το Παλμαρέ της. Ο Μενέζες μπορεί να δήλωσε πως είδε τον τελικό δέκα φορές και πως κάτι έλειπε από την ομάδα για να γίνει πρωταθλήτρια, αλλά παρόλα αυτά εξέφρασε την πεποίθηση πως ο βασικός αγωνιστικός στόχος είχε επιτευχθεί: η ομάδα ήταν πλέον πολύ συγκεκριμένη στον τρόπο παιχνιδιού της.

Ο Τιάγκο Σίλβα είχε συμφωνήσει με τον προπονητή του δηλώνοντας πως “η ομάδα έχει ήδη δημιουργήσει την δική της ταυτότητα”. Μαζί με την πεποίθηση πως η πορεία προς το 2014 προχωράει με σωστά βήματα, η Βραζιλία είχε κερδίσει άλλον έναν παίκτη, αφού οι Ολυμπιακοί ήταν η αρχή για τον Όσκαρ, που εκείνο το καλοκαίρι πήρε μεταγγραφή στην Τσέλσι και έκτοτε δεν έχασε τη θέση του στην Σελεσάο.

Γκρίνια και Κακά

Παρόλα αυτά, κόσμος και ΜΜΕ στην Βραζιλία δεν είχαν σκοπό να ησυχάσουν. Τον Σεπτέμβριο του 2012 η Σελεσάο νίκησε 2-1 Αργεντινή στο πρώτο ματς του ΣούπερΚλάσικο (μια ανοησία με την Βραζιλία να παίζει διπλούς τελικούς με την αιώνια αντίπαλο και τις ομάδες να χρησιμοποιούν μόνο παίκτες που παίζουν στα εγχώρια πρωταθλήματα), αλλά ο κόσμος γιούχαρε, φώναζε το όνομα του Σκολάρι κι η δημοτικότητα του Μενέζες έπεσε από το ήδη χαμηλό 20% στο 0.01%.

Σαν πολιτικός που κάνει ανασχηματισμό, ο Μενέζες δεν είχε άλλη επιλογή για να ησυχάσει τα πλήθη και κάλεσε τον Κακά για τα επόμενα φιλικά. Ο Μενέζες πειραματίστηκε με σχήματα χωρίς κλασικό φορ, με τον Νεϊμάρ στην κορυφή, να αλλάζει διαρκώς θέσεις με τους Κακά-Όσκαρ και τον Χούλκ να έρχεται από τα δεξιά. Η Βραζιλία συνέτριψε με 6-0 το Ιράκ και 4-0 την Ιαπωνία, έφερε 1-1 με την Κολοβία κι η καλή παρουσία του Κακά έφερε μια κάποια ηρεμία.

Δεν κράτησε για πολύ, αφού στον επαναληπτικό του Σούπερκλάσικο τον Νοέμβριο η Αργεντινή νίκησε με 2-1, πήρε το τρόπαιο στα πέναλτι κι αυτό ήταν το τελευταίο παιχνίδι του Μενέζες στον πάγκο. Το τρομερό είναι πως ο Βραζιλιάνος απολύθηκε για αποτέλεσμα σε παιχνίδι που δεν είχε δικαίωμα να χρησιμοποιήσει τους παίκτες που θέλει, παρά μόνο αυτούς που αγωνίζονται στο Βραζιλιάνικο πρωτάθλημα. Παρόλα αυτά, ο Μενέζες είχε προλάβει να βάλει στην ομάδα την τελευταία του προσθήκη, αφού μετά τους Ολυμπιακούς είχε γίνει βασικός ο Παουλίνιο, που έκανε δίδυμο με τον Ραμίρες στον άξονα.

Σκολάρι

Ο Σκολάρι που επέστρεψε μετά βαϊων και κλάδων ήταν λογικό στην αρχή να κάνει τα χατίρια του κόσμου και Στα πρώτα φιλικά κάλεσε τους Ροναλντίνιο, Κακά και Πάτο. Ταυτόχρονα έφερε πίσω τον Ντάνιελ Άλβες, πειραματίστηκε με 4-4-2 ή και 4-2-2-2, έβαλε τον Νεϊμάρ σε διάφορες θέσεις, αλλά είδε κι αυτός γρήγορα πως έτσι δεν υπάρχει προκοπή, αφού έκανε μόνο μια νίκη στα πρώτα πέντε φιλικά παιχνίδια.

Το Confederations πλησίαζε και θα έπρεπε κάπου να καταλήξει. Ήρθαν τα φιλικά του Ιουνίου και η Βραζιλία άρχισε τελικώς να σχηματίζεται. Αφού πρώτα είχε παίξει μια αρκετές διαφορετικές δυάδες στον άξονα, ο Σκολάρι επέστρεψε στο 4-2-3-1 του Μενέζες και έβαλε στο φιλικό με την Αγγλία για πρώτη φορά τον Λουίς Γκουστάβο ως παρτενέρ του Παουλίνιο. Το 2-2 του Μαρακανά ακολούθησε ο αγώνας με την Γαλλία, όπου ο Σκολάρι παρέταξε για πρώτη φορά την ενδεκάδα που έμελλε να γίνει η Βραζιλία του Confederations. Η Σελεσάο πήρε το ματς με 3-0 κι ο Σκολάρι είχε πλέον καταλήξει.

Confederations

Στο Confederations φάνηκε η διάθεση του να παίξει όλο το τουρνουά με την ίδια βασική ενδεκάδα, αφού η μοναδική αλλαγή στους πέντε αγώνες ήταν ο Ερνάνες στην θέση του τραυματία Παουλίνιο στο ματς με την Ιταλία. Παρά τα όσα άκουσε κυρίως για τον Φρεντ και τον Χουλκ, ο Σκολάρι επέμενε σ’αυτούς και τους είδε να τον δικαιώνουν.

Η Βραζιλία του είχε όλα όσα είχε προλάβει να βάλει ο Μενέζες, δηλαδή την πίεση ψηλά και το πιο οργανωμένο, “ευρωπαϊκό” παιχνίδι. Ο Λουίς Γκουστάβο ήταν ο κρίκος που έλειπε, αφού ήταν ο τέλειος παρτενέρ του Παουλίνιο, ιδανικός τόσο για να τρέχει μαζί του το γήπεδο, όσο για να πλαισιώνει το δίδυμο των στόπερ όταν Μαρσέλο και Άλβεζ βρίσκονταν ψηλά στο χορτάρι.

Μάχη

Ο Σκολάρι βέβαια θα πρέπει να πιστωθεί την ορμή και την αποφασιστικότητα με την οποία αγωνίστηκε η Βραζιλία. Με δύναμη από τον κόσμο που έκανε τον εθνικό ύμνο να μοιάζει με πολεμικό σάλπισμα, η Σελεσάο παρουσιάστηκε με μια μαχητικότητα σχεδόν πρωτοφανή για τα δικά της δεδομένα, αυτήν που μας έχουν συνηθίσει ομάδες σαν την Ουρουγουάη ή την Αργεντινή.

Η Βραζιλία για αρκετούς στάθηκε τυχερή που βρήκε νωρίς γκολ στον τελικό με την Ισπανία, αλλά όσοι είδαν όλα τα παιχνίδια της θα διαπίστωσαν πως αυτό ήταν που κυνήγησε σε κάθε αναμέτρηση, στην έναρξη και των δύο ημιχρόνων. Με την Ιαπωνία βρήκε γκολ στο 3’ και το 48’, με το Μεξικό στο 9’, αφού πρώτα είχε χάσει 2-3 κλασικές ευκαιρίες, με την Ισπανία σκόραρε στο 2’ και στο 47’.

Φρεντ και Χουλκ

Συνολικά νομίζω πως η Βραζιλία ήταν εντυπωσιακή, ακόμα και χωρίς τον θρίαμβο του τελικού, όταν και ανάγκασε την κουρασμένη Ισπανία στην πιο βαριά ήττα σε επίσημο παιχνίδι από το 1985, αφού ήταν πειστική τόσο με την μπάλα, όσο και χωρίς αυτήν. Ο Φρεντ μπορεί να μην γέμιζε και να μην γεμίζει ακόμα το μάτι στους περισσότερους, αλλά ελλείψει του Νταμιάο ήταν ιδανικός στο να υποδέχεται την μπάλα με πλάτη και να παίζει με τους υπόλοιπους. Έμεινε άσφαιρος στα τρία πρώτα ματς, αλλά ο Σκολάρι ήταν ικανοποιημένος απ’όσα έπαιρνε απ’αυτόν κι ο Φρεντ τον αντάμειψε και με γκολ σε ημιτελικό και τελικό.

Το ίδιο ισχύει και για τον Χουλκ, που μετά από μια απογοητευτική σεζόν με την Ζενίτ άρπαξε την ευκαιρία απ’τα μαλλιά. Δεν έβγαλε μάτια, σε κάποια ματς ήταν ο χειρότερος και ο κόσμος ήθελε τον Μπερνάρντ ή τον Λούκας Μούρα, όμως παρόλα αυτά ο Χουλκ είχε εξαιρετική συμπεριφορά στον τελικό απέναντι στον Άλμπα και τελείωσε το τουρνουά με θετικό πρόσημο.

Νεϊμάρ

Άφησα τελευταίο τον Νεϊμάρ. Ο μικρός με εντυπωσίασε, όχι γιατί αγνοούσα το ταλέντο του, αλλά γιατί πίστευα πως όσο μένει στην Βραζιλία να λατρεύεται ως Μεσίας, τόσο καθυστερεί την ποδοσφαιρική ωρίμανσή του. Με διέψευσε, όχι μ’αυτά που μπορεί να κάνει στο χορτάρι, αλλά μ’αυτά που επιλέγει να κάνει. Μεστό παιχνίδι, ελάχιστη ροπή στον άσκοπο εντυπωσιασμό, αλλά αντιθέτως μια ωριμότητα που χρόνια είχαμε να δούμε από “βραζιλιάνο μάγο”.

Πάσαρε όταν έπρεπε, ντρίμπλαρε όταν έπρεπε, έπαιζε με τη μία, κουβαλούσε, πίεζε, κλοτσούσε όταν αυτό ήταν απαραίτητο. Ακόμα και μόνο τα highlights του τελικού να δει κανείς, θα διαπιστώσει εύκολα πως δεν μιλάμε μόνο για ένα μεγάλο ταλέντο, αλλά για έναν παίκτη που είχε στα 21 την δυνατότητα να επιλέξει το σωστό. Να πασάρει στον σωστό χρόνο, να κόψει στον σωστό χρόνο, να είναι ο πρωταγωνιστής, αλλά όχι εις βάρος της ομάδας του.

Σχέδιο

Ο δημοσιογράφος του BBC, Τιμ Βίκερι, έχει πει πως η Βραζιλία έχασε το Μουντιάλ του 2006 όταν πήρε το Confederations του 2005, εννοώντας πως εκείνη η κατάκτηση δημιούργησε την πεποίθηση πως “όλα βαίνουν καλώς”. Ανεξαρτήτως του τι θα συμβεί στο Μουντιάλ, νομίζω πως η τωρινή κατάκτηση έδωσε στην Βραζιλία κάτι παραπάνω από μια κούπα και τονωμένη αυτοπεποίθηση: της έδωσε το σχέδιο και τον τρόπο για τη συνέχεια, μαζί με ηρεμία κι αποδοχή.

Ελάχιστοι πια θα ζητήσουν πίσω τον Ροναλντίνιο ή τον Κακά, πλέον αυτή η ομάδα κι οι παίκτες της έχουν την απόλυτη στήριξη. Ο Μενέζες πέρασε τα δύσκολα χρόνια, παρέδωσε στον Σκολάρι εγκατεστημένο στιλ παιχνιδιού και νέους πρωταγωνιστές κι ο Παγκόσμιος Πρωταθλητής του 2002 το διατήρησε βάζοντας τις τελευταίες σωστές πινελιές.

Δεν είναι αρκετά για να έρθει η κούπα του χρόνου, αλλά σίγουρα είναι μια βάση που η Βραζιλία έψαχνε χρόνια.