Χρέος στην Πόλη που τον γέννησε
Ο αγώνας ρεβάνς του ΠΑΟΚ στην Κωνσταντινούπολη έχει πολλές κοινωνικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες και φυσικά ιστορική σημασία. Δεν είναι άλλος ένας αγώνας του ΠΑΟΚ σε μια τυχαία πόλη του εξωτερικού, με στόχο την πρόκριση σε ευρωπαϊκή διοργάνωση. Είναι ένα χρέος στην Πόλη που τον «γέννησε», αυτή που αποκάλεσαν την ωραιότερη Πόλη του κόσμου.
Η ιστορική σημασία του αγώνα θεωρώ ότι υποσκελίζει το καθαρό αθλητικό κομμάτι της αναμέτρησης, γι’ αυτό και το παρακάτω σχόλιο έχει περισσότερο τον χαρακτήρα ταξιδιωτικής διήγησης. Η σαγηνευτική ατμόσφαιρα της Κωνσταντινούπολης σε μαγνητίζει. Είναι μοναδική στον κόσμο. Όσοι έχουν πάει εκεί καταλαβαίνουν τι εννοώ. Ένα ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη είναι ένα ταξίδι στα βάθη του Βυζαντίου και της ιστορίας.
Για αδιευκρίνιστους ακόμα και σήμερα λόγους, από τις τελευταίες τάξεις του δημοτικού σχολείου, θυμάμαι πως η ανάγνωση της βυζαντινής ιστορίας και ειδικά η άλωση της Πόλης στις 29 Μαϊου του 1453 από τους Τούρκους, μου προκαλούσε έντονη συναισθηματική φόρτιση. Ένιωθα πάντα λες και είχα ζήσει τα δραματικά εκείνα γεγονότα που σημάδεψαν την παγκόσμια ιστορία, σαν μια κατάσταση ντεζαβού.
Ξεκαθαρίζω, παρεμπιπτόντως, ότι ο εθνικισμός, ο σοβινισμός, ο θρησκευτικός φανατισμός, ο πουριτανισμός και οτιδήποτε άλλο εκφράζει ομογενοποιημένη κουλτούρα, τα θεωρώ απόψεις χαμηλής νοητικής στάθμης, που αποχαυνώνουν την κοινωνία και είναι αντίθετα στις αντιλήψεις μου. Τα λέω αυτά για να μην παρεξηγηθώ.
Τα συναισθήματα που τρέφω για την Κωνσταντινούπολη δεν πηγάζουν από τέτοιου είδους ιδεολογήματα. Είναι ανεξερεύνητα, άρα, συμπεραίνω και αυθεντικά. Είχα την τύχη να επισκεφτώ την Πόλη πριν από αρκετά χρόνια. Τον Απρίλιο του 2002 συγκεκριμένα πήγα. Πέρασα εκεί τις ημέρες του Πάσχα και μαγεύτηκα από την μοναδική Πόλη στον κόσμο που είναι χτισμένη στην Ευρώπη και στην Ασία και τα δυο κομμάτια της ενώνει η γέφυρα του Βοσπόρου.
Μαγεύτηκα από τις μυρωδιές, τους ήχους της και τα τοπία της. Νιώθεις σημαίες και λάβαρα με δικέφαλους να κυματίζουν ακόμα στα τείχη της Πόλης, η οποία μοιάζει με ένα απέραντο μουσείο. Κάθε της γωνία είναι ένα κομμάτι της παγκόσμιας ιστορίας, από το οποίο «ξεπροβάλει» μια σημαντική περίοδος της χιλιόχρονης Βυζαντινής αυτοκρατορίας, που είναι ακόμα και σήμερα η μακροβιότερη αυτοκρατορία στην ιστορία του πλανήτη.
Εξαιτίας του νεανικού μου ενθουσιασμού, τότε, είχα πάρει μαζί μου στο ταξίδι στην Πόλη και ένα κασκόλ του ΠΑΟΚ, διότι είναι το αθλητικό σωματείο που συνδέει με έναν αδιάρρηκτο τρόπο την Βόρεια Ελλάδα με την Κωνσταντινούπολη. Έχοντας, προφανώς, ιδιαίτερη άγνοια κινδύνου, γιατί ο χώρος, όπως μας έλεγαν οι ξεναγοί, ήταν γεμάτος από μυστικούς πράκτορες της ΜΙΤ, φωτογραφήθηκα μέσα κι έξω από την Αγία Σοφία με το ασπρόμαυρο κασκόλ του ΠΑΟΚ, που είχε πάνω του το σύμβολο της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, τον δικέφαλο αετό.
Φωτογραφήθηκα ακόμα με το ασπρόμαυρο κασκόλ σε πιο ασφαλή μέρη, όπως μέσα στο Φανάρι κατά την διάρκεια της θείας λειτουργίας της Αναστάσεως, κρατώντας στο άλλο χέρι την λαμπάδα. Επίσης φωτογραφήθηκα με το κασκόλ και μέσα στο καραβάκι που μας έκανε ξενάγηση στο Βόσπορο, όπου προσπαθούσα να εξηγήσω σε ένα Τούρκο δάσκαλο που είχε υπό την επίβλεψή του τους μαθητές του, ότι το «Κ» στην λέξη ΠΑΟΚ, σημαίνει «Κωνσταντινούπολη», αλλά ματαίως διότι έκανε πως δεν γνώριζε ότι υπήρχε πόλη με το όνομα Κωνσταντινούπολη πριν από το 1453.
Θυμάμαι πως πήγα ακόμα και φωτογραφήθηκα με το κασκόλ του ΠΑΟΚ στο γήπεδο της Μπεσίκτας. Με εντυπωσίασε, γιατί είχε σαν την Τούμπα αμιγώς ασπρόμαυρο χρώμα, με έναν μεγάλο αετό, που είναι και το έμβλημα της ομάδας, σχηματισμένο από ασπρόμαυρα πλαστικά καθίσματα στην κεντρική θύρα του γηπέδου. Ομολογώ ότι είχα μια ατυχία με το φιλμ. Οι περισσότερες φωτογραφίες, στην φωτογραφική μηχανή μιας χρήσεως που χρησιμοποιούσα, κάηκαν, αλλά οι αναμνήσεις έμειναν.
Αυτό επίσης που μου είχε προκαλέσει μεγάλη εντύπωση, σε σημείο αφωνίας θα έλεγα, ήταν το θέαμα που αντίκρισα όταν επισκέφτηκα τον τάφο όλων των Πατριαρχών μέσα στο Φανάρι. Παντού υπήρχαν μεγάλοι δικέφαλοι αετοί σχηματισμένοι πάνω σε μάρμαρο. Τόσους πολλούς δικέφαλους μαζεμένους δεν είχα δει πουθενά αλλού.
Αυτή την σύνδεση του ΠΑΟΚ με την Κωνσταντινούπολη, το σωματείο σε επίπεδο μάρκετινγκ δεν αξιοποίησε ποτέ ούτε στο ελάχιστο. Μια ευκαιριακή απόπειρα είχε κάνει μόνο ο Γιώργος Μπατατούδης στα τέλη της δεκαετίας του ’90, αναθέτοντας στην υπεύθυνη εμπορικού τμήματος, τότε, Δέσποινα Πανταζή, την διασύνδεση ΠΑΟΚ- Πόλης, χωρίς αποτέλεσμα. Κι ας είναι το πρώτο πράγμα που ρωτούν, οι ξένοι ρεπόρτερ όταν έρχονται στη Τούμπα στους ευρωπαϊκούς αγώνες, από πού προέρχεται το έμβλημα της ομάδας που παραπέμπει στη Βυζαντινή αυτοκρατορία.
Τέλος πάντων, επανέρχομαι στις εμπειρίες μου από την Πόλη. Δεν έχεις τι να πρωτοδείς. Θυμάμαι το δέος που ένιωσα όταν μπήκα στο θαύμα της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής, την Αγία Σοφία, που έχει μετατραπεί από τους Τούρκους σε λαϊκή εμποροπανύγηρι και συνιστά, πλέον, μια θλιβερή κακοποίηση ενός εμβληματικού μνημείου της ανθρωπότητας. Ανέβηκα στα Θεοδοσειανά τείχη, στις επάλξεις του Βυζαντίου και είδα την μισογκρεμισμένη δυτική τους πλευρά απ’ όπου εισέβαλαν στην Πόλη οι Οθωμανοί.
Πήγα στα Πριγκιπονήσια, μπήκα στην Μεγάλη του Γένους Σχολή, είδα από κοντά την κλειστή Πύλη, όπου απαγχονίστηκε ο Πατριάρχης Γρηγόριος, την Μονή των Βλαχερνών, περπάτησα στην γέφυρα πάνω από τον Κεράτιο κόλπο, στα σοκάκια του Φαναριού, πήγα στον Αρχαίο Ιππόδρομο, στην εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής. Πήγα σε πολλά μέρη, αλλά όπου και εάν πήγα παρούσα ήταν και η μελαγχολία, λόγω των ιστορικών μνημών.
Από τουριστικής απόψεως έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ομολογουμένως η επίσκεψη στο μεγαλύτερο Αραβικό παζάρι στον κόσμο, στην κλειστή αγορά, όπως την λένε οι Τούρκοι, ένα κτίσμα εντυπωσιακό έκτασης 200.000 τ.μ.! Η σύγχρονη Κωνσταντινούπολη των 16 εκατ. κατοίκων διαπίστωσα ότι είναι ένα μωσαϊκό εθνοτήτων και χωνευτήρι πολιτισμών, με ευπαρουσίαστες και φοβερά κομψά ντυμένες Τουρκάλες και Τούρκους, δυτικοποιημένους όσο δεν παίρνει, ενώ στο ίδιο πεζοδρόμιο έβλεπες διαβάτες φτωχούς, καχεκτικούς και σκυθρωπούς, γεμάτους κακουχία στο πρόσωπό τους, τύπους σίγουρα από τα βάθη της Ανατολής. Η απόλυτη αντίθεση.
Ξέχασα, για τα βράδια της Πόλης, να σας πω, με θέα το Βόσπορο που είναι μαγευτικά, αλλά για την Κωνσταντινούπολη, κάποιος που έχει πάει, μπορεί να μιλάει με ενθουσιασμό για πάρα πολλές ώρες, γι’ αυτό σταματάω εδώ. Άλλωστε, είναι από τις εμπειρίες ζωής, που δεν περιγράφονται με λόγια.
Κλείνοντας, για την αποψινή ρεβάνς στο Σουκρού Σαράτσογλου, θα πω το αυτονόητο: η επιστροφή του ΠΑΟΚ στις ρίζες του, του δίδει ένα επιπλέον πολύ ισχυρό κίνητρο για την πρόκριση. Βέβαια, επειδή οι περισσότεροι παίκτες της σημερινής ομάδας είναι ξένοι, δεν μπορείς να έχεις την απαίτηση να το καταλάβουν. Το ότι δεν τους αγγίζει συναισθηματικά το θέμα έχει, πάντως, και ένα σοβαρό πλεονέκτημα: θα είναι πιο ήρεμοι και πιο ψύχραιμοι, στοιχεία που θα κρίνουν σε αποφασιστικό βαθμό το εάν θα πάρει, όπως όλοι ευχόμαστε, ο ΠΑΟΚ την πρόκριση.
