Show me the …MoneyBall!

Η βροχή μαστιγώνει αδιάκοπα τις άδειες θέσεις των γηπέδου. Τα αποτελέσματα δεν έρχονται. Το θέαμα αγνοείται και το κοινό παραπονιέται. Οι πρωταγωνιστές αυτοσχεδιάζουν θυμίζοντας αστέρες μίας χρήσης σε reality κάκιστης παραγωγής. O πρόεδρος σκέπτεται την ομάδα του, τον τεχνικό του διευθυντή, τον προπονητή του, το αστέρι του, τον κόσμο του. Πώς θα επιτύχουμε άμεσα το αποτέλεσμα που θα ικανοποιήσει τους πάντες; Διδάσκεται η διοίκηση μιας ποδοσφαιρικής ομάδας ως επιστήμη ή προσεγγίζεται ως τέχνη; Επειδή το επαγγελματικό ποδόσφαιρο περιστρέφεται γύρω από το χρήμα, η σωστή απάντηση ρυθμίζει τα πάντα και τους πάντες.

[photo:moneyball.jpg|center]

Εντός των συνόρων, η κοινή αντίληψη για την επιτυχία στο ποδόσφαιρο παραμένει απλοποιημένη στην πλευρά της λαϊκής τέχνης. Ο πλούσιος πρόεδρος, ο πεπειραμένος προπονητής που είναι γάτα στον πάγκο και δεν διστάζει πουθενά, δύο-τρεις παιχταράδες σε κάθε μεταγραφική περίοδο, ο υπέροχος κόσμος Μας (ενίοτε ως μέσο πολιτικής πίεσης) και τα ελεγχόμενα άσπονδα παιδιά μας, ο Τύπος και το Παρασκήνιο . Με αυτό το μοντέλο, σε διάφορες παραλλαγές του, πορευτήκαμε τα τελευταία 25 χρόνια. Για τους ντόπιους κλειδοκράτορες, το ποδόσφαιρο παραμένει η ύψιστη λαϊκή τέχνη. Την τελευταία δεκαετία όμως η ποδοσφαιρική Ευρώπη μας προειδοποιούσε συνεχώς. Το ποδόσφαιρο αλλάζει, εμπρός; Τώρα είναι αργά για δάκρυα, νωρίς για επικήδειους. Το πώς αλλάζει είναι η ερώτηση των εκατομμυρίων ευρώ. Αλλάζει ως τέχνη που ωριμάζει ή εξελίσσεται ως επιστήμη ;

Το ξεκίνημα της σαιζόν στην Premiership βρίσκει τον Aidy Boothroyd στην Watford, τον Iain Doiwe στην Charlton και τον Alan Pardew στην West Ham. Η νέα γενιά προπονητών του αγγλικού ποδοσφαίρου που πατάει πάνω στα χνάρια της Αγίας Επιστημονικής Τριάδας Wenger, Benitez, Mourinho. Για τους 3 τεχνοκράτες-ιεραπόστολους, τo ποδόσφαιρο είναι επιστήμη, θέλει έρευνα, στατιστική ανάλυση, οικονομικό προγραμματισμό και επιμόρφωση. Στην Ελλάδα ο Trod Sollied ξεκινάει την δεύτερη cold blood management σαιζόν του και η ομάδα τεχνοκρατών του προέδρου Νικολαϊδη μπαίνει στον κρισιμότερο χρόνο του business plan της. Είναι η χρονιά της αλλαγής; Oχι τόσο γρήγορα, Δόκτωρ.

Πριν η σαιζόν φτάσει στα μισά της, οι νέο-τεχνοκράτες Άγγλοι managers είχαν απολυθεί λόγω κακών αποτελεσμάτων. Την ίδια ώρα, ο εμβληματικός Sir Alex Ferguson, το σύμβολο των παραδοσιακών αξιών του ποδοσφαίρου, βρίσκεται πάνω από την Αγία Επιστημονική Τριάδα. Πίσω στην χώρα μας, στην μέση του δρόμου, ο Νορβηγός manager του Ολυμπιακού είχε χρεωθεί μία κάκιστη συγκομιδή βαθμών στο Champions League και απομακρύνεται ενώ λίγο αργότερα οι διαρροές από το σύγχρονο μοντέλο διοίκησης της ΑΕΚ πολλαπλασιάζονται, αφού η εικόνα της ομάδας είναι απογοητευτική.

Ποιόν πρέπει λοιπόν να εμπιστευτεί ο πρόεδρος για να οδηγήσει την ομάδα του στην κορυφή. Ένα μοντέρνο προπονητή που θεωρεί το ποδόσφαιρο επιστήμη, προσέχει την παραμικρή λεπτομέρεια, χρησιμοποιεί υπολογιστές και στατιστική, έχει ολόκληρο επιτελείο αναλυτών ή τον πεπειραμένο καθοδηγητή που έχει φάει τα γήπεδα με το κουτάλι, μπορεί να εμπνεύσει τους παίκτες και να αλλάξει την ροή ενός αγώνα με μία προσωπική του κίνηση?

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, πριν 4 χρόνια ,ο Michael Lewis παρουσιάζει στο βιβλίο του MoneyBall την ιστορία του Billy Beane. Ο Billy Beane, ένας αποτυχημένος παίκτης του baseball, αναλαμβάνοντας καθήκοντα general manager στους Oakland Athletics άλλαξε όλη την μοίρα της ομάδας αντικαθιστώντας όλους τους scouters της με απόφοιτους του Harvard Business School. Χρησιμοποιώντας την στατιστική και την οικονομετρία, επέλεγαν ποιον παίκτη να αγοράσουν, ποιόν να πουλήσουν και ποιόν να διαλέξουν. Ξαφνικά, η φτωχή ομάδα του Oakland έφτασε 5 φορές στα 6 τελευταία play-offs.

Η φόρμουλα ήταν εκεί και όπως συμβαίνει πάντα υπήρξαν μιμητές. Οι θρυλικοί Boston Red Sox διόρισαν τον Theo Epstein ως general manager. Ο Epstein ήταν μόλις 28, απόφοιτος του Yale και η οικογένεια του δεν είχε καμία σχέση με το baseball. ( o παππούς του έγραψε το σενάριο της ταινίας Casablanca) Η συνέχεια; Διαβάστε τη στο βιβλίο “Mind Game: How the Boston Red Sox Got Smart, Won a World Series, and Created a New Blue Print for Winning. “Παράλληλα, στο NFL, o Bill Belchick, απόφοιτος οικονομικής σχολής με business μεθοδολογία στο κοουτσάρισμα , οδηγούσε τους New England Patriots σε τρία τρόπαια από το 2002 έως το 2005.

Μπορεί η επιστήμη και η οργάνωση να μικρύνουν το οικονομικό χάσμα των ομάδων; Μπορεί ένας μορφωμένος και καταρτισμένος manager να επιβιώσει σε ένα σαρκοφάγο και καπιταλιστικό πρωτάθλημα; Να το κατακτήσει με μία μικρομεσαία ομάδα με την βοήθεια μόνο της επιστήμης, των ικανοτήτων του και της οργάνωσης; Η επιτυχία του Jose Mourinho με την Porto είχε παραπλανητικές ιδιότητες γιατί δημιούργησε παραισθήσεις.

O Sam Allardyce, manager της Bolton, ήταν από τους πρώτους που εισήγαγαν την ProZone ανάλυση για τους παίκτες του, κοουτσάρει με ακουστικό ενδοεπικοινωνίας με τους συνεργάτες του, έχει πάντα αθλητικούς ψυχολόγους στο team του και παίρνει μαθήματα από business gurus. Το budget του είναι μικρότερο από τους μεγάλους της κατηγορίας, αλλά το κατανέμει έξυπνα. Έχει δημιουργήσει μία αξιόμαχη ομάδα που διανύει την καλύτερη της σαιζόν. Με μία μικρή λεπτομέρεια…Δεν θα πάρει ποτέ τον τίτλο της Premiership με αυτή την ομάδα. Όπως δεν θα πάρει ποτέ το πρωτάθλημα η Ξάνθη ανεξαρτήτως ποιος προπονητής-manager θα την καθοδηγεί.

Απλά γιατί δεν μοιάζει ο επαγγελματικός αθλητικός κόσμος στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού με τον δικό μας. Γιατί εδώ απλώνεται το τεράστιο παράδοξο που μοιάζει με οξύμωρο… Η Αμερικανική κοινωνία είναι άκρως καπιταλιστική, αλλά η οικονομία των sports τους δεν είναι. Η Ευρωπαϊκή κοινωνία δεν είναι άκρως καπιταλιστική, αλλά η οικονομία των sports τους είναι.

Τα στοιχεία των ισχυρών ενώσεων παικτών, τα salary caps, τα drafts που είναι σχεδιασμένα να βοηθούν τις αδύνατες ομάδες θυμίζουν την ευρωπαϊκή οικονομική κουλτούρα με τα σωματεία, τους ελέγχους και την γραφειοκρατία. Το Champions League, η Premiership και η Super League θυμίζουν Wall Street σε bullish περίοδο. Show me the MoneyBall…