Στον παράδεισο του μπάσκετ

Υπάρχει παράδεισος του μπάσκετ; Αν υπάρχει τότε σίγουρα μοιάζει με την… Ινδιανάπολη! Για ακόμη μια χρονιά η απόλυτη μπασκετούπολη φιλοξενεί ένα φάιναλ φορ του κολεγιακού πρωταθλήματος και η αλήθεια είναι ότι μόνο στη σκέψη των όσων θα συμβούν εκεί αυτό το τριήμερο ζηλεύω αφάνταστα. Και ας είμαι από τους λιγοστούς Έλληνες που έχουν βιώσει αυτή τη μοναδική εμπειρία.

Η πρώτη μου επίσκεψη στην Ινδιανάπολη έγινε πριν από 15 ολόκληρα χρόνια. Τελικοί του ΝΒΑ το 2000. Βρέθηκα στην Ινδιανάπολη περίπου ανυποψίαστος για να μεταδώσω τη σειρά των τελικών Λέικερς-Πέισερς για τη Nova. Η σειρά είχε ξεκινήσει από την Καλιφόρνια και περίμενα ένα μικρό πολιτισμικό σοκ από την γκλαμουριά του Λος Άντζελες στη μικρή επαρχιακή πόλη της Ιντιάνα. Τεράστιο λάθος. Στην παρέα ήταν και ο Έλληνας προπονητής Βασίλης Φραγκιάς που είχε πάει στις ΗΠΑ για να δει τη σειρά των τελικών.

Το απόγευμα που φτάσαμε στην Ιντιάνα είδαμε την τυπική πόλη που φιλοξενεί τελικούς του ΝΒΑ. Παντού πανό και συνθήματα υπέρ των Πέισερς παρότι είχαν χάσει τα δύο πρώτα ματς στο Στέιπλς Σέντερ. Still believe, το κεντρικό σύνθημα. Πήγαμε στο πρώτο εστιατόριο που πετύχαμε μπροστά μας. Απορροφήθηκα στην τηλεόραση που είχε ένα από τους τελικούς του χόκεϊ: Νιου Τζέρσεϊ Ντέβιλς-Ντάλας Σταρς, φοβερή σειρά, 6ος τελικός και τρίτος που κρινόταν σε πάνω από μια παράταση! Δίπλα μου ο Φραγκιάς είχε πιάσει κουβεντολόι με ένα κοκκινοπρόσωπο παχουλό τύπο, τυπικό αμερικανάκι επαρχιακής πόλης που έπινε μπύρες με ρυθμό πολυβόλου.

Κάποια στιγμή κάθισα και τους άκουγα. Ο τύπος ανέλυε σε επαγγελματία προπονητή με ποιο τρόπο έπρεπε να παίξουν άμυνα με βοήθειες οι Πέισερς την επόμενη μέρα πάνω στον Σακίλ! “Έχεις παίξει μπάσκετ;’”, τον ρώτησα. Απάντησε αρνητικά. “Τι δουλειά κάνεις;’”, του ξαναλέω. “Ελαιοχρωματιστής”, μου απάντησε συνεχίζοντας να πίνει ασταμάτητα μπύρες.

Η επόμενη μέρα έκρυβε ακόμη μεγαλύτερες εκπλήξεις. Η πόλη είναι απλά πρωτεύουσα του μπάσκετ και δεν το κρύβει! Περπατάς και κατεβάζεις το βλέμμα σου σε ένα φανάρι. Η σήμανση για τους πεζούς στο οδόστρωμα δεν είναι τυπικές χρωματιστές γραμμές. Είναι… συστήματα του μπάσκετ με σκριν, πικ εν ρολ και άλλα τέτοια. Τα καλάθια των σκουπιδιών στους δρόμους είναι καλυμμένα με πανιά που έχουν πάνω τους σχεδιασμένο διχτάκι του μπάσκετ. Όποιος πετάει ένα άχρηστο χαρτί ή ένα μπουκάλι απλά κάνει εξάσκηση στο… σουτ! Τιμή και δόξα στον Τζέιμς Νέισμιθ που πετώντας ένα τσαλακωμένο χαρτί στο καλάθι των αχρήστων δημιούργησε ένα ολόκληρο άθλημα. Ο κόσμος παντού κουβεντιάζει για μπάσκετ και το βασικό: Ξέρει ακριβώς για τι πράγμα μιλάει.

Το βράδυ στο γήπεδο, το Κονσίκο Φιλντχάους, το πρώτο πράγμα που βλέπεις στην κεντρική ροτόντα είναι μια επιγραφή. Είναι η μπασκετική διαθήκη του δόκτορα Τζέιμς Νέισμιθ του ανθρώπου που ανακάλυψε το άθλημα και η φράση που είπε το 1925 όταν επισκέφθηκε την πόλη: “Στις υπόλοιπες πολιτείες της Αμερικής το μπάσκετ απλά είναι ένα σπορ. Στην Ιντιάνα είναι θρησκεία”. Μετά από 75 χρόνια τίποτε δεν έχει αλλάξει. Δεν θα γράψω λέξη για την ατμόσφαιρα του αγώνα, τις αντιδράσεις του κοινού θα κλείσω αυτό το μέρος του κειμένου αναφέροντας το πιο εντυπωσιακό. Στα τάιμ άουτ του αγώνα στο φωτεινό ταμπλό του γηπέδου προβάλλονταν διάφορα κουίζ με έπαθλο ένα χάμπουργκερ ή μια πίτσα ή ένα εισιτήριο κινηματογράφου. Στις θέσεις των θεατών υπήρχε ένα κουμπί για να διαλέξουν τη σωστή απάντηση. Πρώτη ερώτηση: Ποιος είναι ο 4ος σκόρερ στην ιστορία των Πέισερς; Μισό λεπτό αργότερα στο ταμπλό του γηπέδου αναγραφόταν η θέση του νικητή και οι σωστές απαντήσεις: Από τους 19.000 θεατές οι 13.000 είχαν βρει τη σωστή απάντηση! “Έχουμε δύο επιλογές”, είπα στον Φραγκιά. “Η μεταναστεύουμε αύριο το πρωί ή φεύγουμε απόψε το βράδυ”. Δεν κάναμε τίποτε από τα δύο.

Η αφεντιά μου απλά επέστρεψε στην Ιντιάνα πέντε χρόνια αργότερα. Δεν πήρε πολύ στον Σκουντή να με… ψήσει. “Μα είναι δυνατόν να μην έχεις δει ένα κολεγιακό του φάιναλ φορ; Θα σου μείνει αξέχαστο. Τι λες πάμε Ιντιανάπολη;”, ήταν το ισχυρό του επιχείρημα. Η παρέα φτιάχτηκε σε μηδέν χρόνο, ήρθε μαζί μας και ο Στράτος Κωσταλάς, που σήμερα είναι μάνατζερ στην γυναικεία ομάδα της Ντιναμό στη Μόσχα.

Καλοί οι τελικοί του ΝΒΑ, αλλά η εμπειρία του φάιναλ φορ είναι όντως μοναδική, ο Βασίλης είχε 1000% δίκιο. Και μάλιστα όταν αυτό φιλοξενείται στην Ιντιάνα… Η ευτυχής συγκυρία ήταν ότι τα δικαιώματα των αγώνων τα είχε η Nova και έτσι έκλεισε στα γρήγορα και η ζωντανή μετάδοση τους από την Ιντιάνα, αφού θα βρισκόμουν εκεί. Κάπως έτσι έγινε εφικτή η πρώτη και τελευταία μέχρι τώρα τηλεοπτική μετάδοση ενός φάιναλ φορ από την Αμερική και όχι από ένα στούντιο στην Αθήνα.

Το ΝCAA δεν ασχολείται με τους ξένους δημοσιογράφους. Με πάνω από 5.000 αιτήσεις για διαπιστεύσεις από την Αμερική δεν περισσεύουν θέσεις για τους αλλοεθνείς. Ευτυχώς, υπήρχε η τηλεοπτική μετάδοση διαφορετικά θα βλέπαμε το παιχνίδι από τον… 7ο όροφο του γηπέδου. Σε ένα γήπεδο 60.000 θέσεων από τον έβδομο όροφο που ήταν οι λιγοστοί ξένοι δημοσιογράφοι βλέπεις τους παίκτες σαν… μυρμήγκια. Μας κατέβασαν τέσσερις ορόφους πιο κάτω σε ένα μπουθ όπου απλά βλέπεις καλύτερα. Αλλά ποιος νοιάζεται για τέτοιες λεπτομέρειες;

Εκείνο το φάιναλ φορ ήταν το τελευταίο που φιλοξενήθηκε στο RCA dome. Τα φάιναλ φορ γίνονται πάντοτε σε dome, γήπεδα με χωρητικότητα τουλάχιστον 50.000 θεατών. Το RCA δεν θυμίζει εξωτερικά γήπεδο μπάσκετ. Είναι μέρος ενός τεράστιου expo, κτιρίου που φιλοξενεί εκθέσεις. Αν δεν υπήρχαν οι τεράστιες αφίσες μπασκετμπολιστών και αθλητών του φουτμπολ περνάς από δίπλα του και το βλέπεις απλά σαν ένα τεράστιο κτίριο στην καρδιά της πόλης. Και δεν είναι το μοναδικό. Σε δύο συνεχόμενες πλατείες υπήρχαν τρία γήπεδα με συνολική χωρητικότητα κοντά στις 100.000 θέσεις. Το RCA των 60.000 θεατών, το Κονσίκο Φιλντχάουζ των 19.000 θεατών και η παλιά έδρα των Πέισερς η Σκουέαρ Μάρκετ Αρίνα με άλλες 18.000 θέσεις που σήμερα έχει γίνει ένας μεγάλος χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων.

Δίπλα στο RCA dome είδαμε μια μεγάλη οικοδομή που βρισκόταν στα μπετά. “Εδώ θα γίνει το γήπεδο που θα αντικαταστήσει το RCA”, μας είπαν. Εκεί, σήμερα στέκεται το Lucas Oil Stadium, των 70.000 θέσεων, η έδρα του φετινού φάιναλ φορ!

Το 2001 είχα μπει για πρώτη φορά στο RCA παρότι ήταν καλοκαίρι και το γήπεδο εκτός λειτουργίας. Στο εσωτερικό κάποια συνεργεία έκαναν εργασίες. Το γήπεδο μου φάνηκε πολύ μικρό για 60.000 θέσεις αλλά ένας από τους εργάτες που δούλευαν μου εξήγησε ότι έβλεπα το… μισό. Στη μέση της κατασκευής έμπαινε ένα δάπεδο που το έκοβε στη μέση και το ετοίμαζαν για τη σεζόν του φουτμπολ και τους αγώνες των Ιντιανάπολις Κολτς που πηγαίνουν 30.000 άνθρωποι. Για το φάιναλ φορ είχε αποσυρθεί το δάπεδο και είχε εμφανιστεί και το κάτω μέρος του γηπέδου. Δεν είναι απλά μεγάλο, είναι τόσο αχανές που σε… τρομάζει.

Η ατμόσφαιρα στους αγώνες ήταν απίστευτη. Πίσω από τα καλάθια υπάρχουν οι μπάντες των τεσσάρων φιναλίστ που παίζουν με τη… σειρά σε κάθε τάιμ άουτ! Ο κόσμος ζει το παιχνίδι. Είτε το βλέπει από το… ταβάνι, σε θέσεις που κοστίζουν 400-500 δολάρια και χρειάζεσαι κιάλια για να δεις τους παίκτες, είτε από τις πρώτες θέσεις στον αγωνιστικό χώρο που κοστίζουν το δεκαπλάσιο και τα εισιτήρια πουλιούνται στη “μαύρη αγορά” (είτε του δρόμου, είτε τη διαδικτυακή πλέον) σε εξωφρενικές τιμές που φτάνουν σε δεκάδες χιλιάδες δολάρια.

Στους δρόμους της πόλης όλο το τριήμερο επικρατεί μια μπασκετική φρενίτιδα. Τα περισσότερα μαγαζιά μετατρέπονται για τις ανάγκες των ημερών σε σημεία πώλησης αναμνηστικών, βιβλίων, t-shirt που αφορούν το φάιναλ φορ. Στο κέντρο τύπου που έπιανε ένα χώρο 300 τετραγωνικών υπήρχαν 6-7 πάγκοι γεμάτοι βιβλία, προγράμματα, year book. Ό,τι μπορεί να ψάχνει για ενημέρωση και πληροφορίες όχι ο εξειδικευμένος δημοσιογράφος αλλά ένας junkie του μπάσκετ. Ακόμη θυμάμαι το απορημένο ύφος του τελωνειακού στην επιστροφή όταν άνοιξε μια από τις βαλίτσες μου. “Άνθρωπε μου, πρώτη φορά βλέπω κάποιον με μια βαλίτσα βιβλία. Λαθρεμπόριο βιβλίων κάνεις”, μου είπε και έψαχνε να βρει αν έπρεπε να με… φορολογήσει για εισαγωγή μπασκετικών βιβλίων. Τελικά πλήρωσα μόνο το… υπέρβαρο της βαλίτσας.

Η ατμόσφαιρα στην πόλη είναι μοναδική. Και το πιο παράξενο πράγμα δεν είναι το γεγονός ότι οι φίλαθλοι των τεσσάρων φιναλίστ περπατάνε δίπλα-δίπλα, τρώνε σε διπλανά τραπέζια ή κουβεντιάζουν για μπάσκετ σαν καλοί φίλοι και δίχως ίχνος ή υποψία φανατισμού. Στην Αμερική αυτά είναι φυσιολογικά. Το ακόμη πιο περίεργο είναι ότι κυκλοφορούσαν δεκάδες τύποι με μπλούζες και διακριτικά άλλων σχολείων που δεν έφτασαν στο φάιναλ φορ.

Ένα από τα βράδια πιάσαμε κουβέντα με ένα ζευγάρι μεσόκοπων που φορούσε μπλουζάκια του Boston College και μας εξήγησαν το μυστικό της παρουσίας πολλών ουδετέρων: “Ένα τέτοιο ταξίδι το προγραμματίζεις ένα τουλάχιστον χρόνο πριν. Εμείς το είδαμε ως διακοπές και ελπίζαμε ότι η ομάδα μας θα έφτανε ως εδώ. Κλείσαμε τα πάντα, αγοράσαμε εισιτήρια του φάιναλ φορ αλλά η ομάδα δεν ήρθε. Ήρθαμε εμείς όμως για να δούμε το φάιναλ φορ”. Και ο άντρας του ζευγαριού συμπλήρωσε: “Αν είσαι φίλος του κολεγιακού μπάσκετ πρέπει να δεις ζωντανά ένα τουλάχιστον φάιναλ φορ πριν πεθάνεις”. Υπό αυτή την έννοια ο πιο ευτυχισμένος ‘Ελληνας πρέπει να είναι ο Θεσσαλονικιός προπονητής Θόδωρος Ροδόπουλος που έχει δει πάνω από τριάντα κολεγιακά φάιναλ φορ στη ζωή του, ήταν και εκείνες τις μέρες στην Ινδιανάπολη και φαντάζομαι ότι εκεί πρέπει να βρίσκεται και τώρα!

Στην κουλτούρα του κολεγιακού μπάσκετ δεν υπάρχουν παράλληλες εκδηλώσεις, όπως για παράδειγμα στο all star game του ΝΒΑ, όπου γίνονται 3-4 συναυλίες με πρωτοκλασάτους μουσικούς και το τριήμερο θυμίζει κανονικό φεστιβάλ. Δεν τους ενδιαφέρει στο NCAA, το κοινό είναι εξασφαλισμένο. Στην Ιντιάνα υπήρχε προγραμματισμένη μόνο μια ανοιχτή συναυλία του αμερικάνου ρόκερ Τζον Κούγκαρ Μέλενκαμπ. Από τους λίγους γνωστούς μουσικούς που έχουν γεννηθεί στην Ιντιάνα. Η σκηνή είχε στηθεί στον κεντρικό δρόμο της πόλης, εισιτήριο δεν υπήρχε και τον τοπικό ήρωα της ροκ σκηνής μαζεύτηκαν να δουν το ενδιάμεσο βράδυ των αγώνων 100.000 άνθρωποι. Αληθινό πανηγύρι, ανάλογο με αυτά που στήνονται για τον μετρ του κλαρίνου Γιώργο Μάγκα στη Στερεά Ελλάδα ή για Κρητικούς λυράρηδες στα ορεινά χωριά του νησιού.

Για την εμπειρία της Ιντιάνα μπορούσα να γράψω τριπλάσια πράγματα και λυπάμαι ειλικρινά που δεν είχα μαζί μου μια βιντεοκάμερα για να “σώσω” μερικά από όσα προσπάθησα να περιγράψω. Να γράψω για το σπίτι-μουσείο του Λάρι Μπερντ, για το μουσείο του NCAA που υπάρχει στην πόλη και άλλα πολλά. Να κλείσω γράφοντας το πιο ενδεικτικό στοιχείο της μπασκετικής τρέλας που κυριαρχεί στην πολιτεία. Στο RCA εκτός από μερικά φάιναλ φορ και τους αγώνες των Κολτς υπήρχε χώρος για ένα μόνο αθλητικό γεγονός κάθε χρόνο. Τους τελικούς του γυμνασιακού πρωταθλήματος μπάσκετ της πολιτείας. Η απόλυτη τρέλα με 60.000 κόσμο στις εξέδρες και τα εισιτήρια sold out ένα χρόνο νωρίτερα. Κάπως έτσι δημιουργήθηκε η θρυλική hoosiers hysteria. Όποιος θέλει να το “ζήσει” αρκεί να δει τη θρυλική ταινία Hoosiers που βασίστηκε στην αληθινή ιστορία του γυμνασίου Μίλαν, ενός σχολείου με μόλις 100 μαθητές, του μικρότερου που κέρδισε ποτέ πολιτειακό πρωτάθλημα στην Ιντιάνα το μακρινό 1954.

Τελικά, υπάρχει παράδεισος του μπάσκετ. Θα τον βρείτε σε μια μικρή επαρχιακή πόλη της Αμερικής. Να ξαναγράψω ότι ζηλεύω που τέτοιες μέρες είμαι εδώ και όχι εκεί μοιάζει περιττό.

ΥΓ: Ζωή εκτός μπάσκετ στην Ιντιάνα δεν υπάρχει. Τα βράδια είναι ήσυχα εκτός αν τα βήματα σε οδηγήσουν στο Jazz & Blues ένα μικρό μαγαζί στο κέντρο της πόλης. Εκεί κάθε βράδυ, κάτι τρομερά… παπουδέλια από το κοντινό Σικάγο παίζουν τα μπλουζ στην ορίτζιναλ μορφή τους. Μετά τη μπασκετική μυσταγωγία το αμέσως επόμενο καλύτερο πράγμα είναι να ακούς το Born under a bad sign ή το T-Bone blues σε ένα μαγαζί που οι μπύρες σερβίρονται όχι σε ποτήρια αλλά σε… κανάτες.