Αφρική ώρα μηδέν: Η διεφθαρμένη Fecafoot λυμαίνεται το Καμερούν (videos)

Στις 29 Νοεμβρίου η παγκόσμια ποδοσφαιρική υφήλιος είχε συντονιστεί στους δέκτες των τηλεοράσεων με τα κανάλια που μετέδιδαν το el clasico μεταξύ Μπαρτσελόνα και Ρεάλ Μαδρίτης. Ελάχιστοι ποδοσφαιράνθρωποι προτίμησαν να παρακολουθήσουν την

περίφημη ερευνητική εκπομπή του BBC, “Panorama”

, η οποία είχε προαναγγείλει πως θα φέρει στο φως της δημοσιότητας ακόμα τρία ονόματα μελών της εκτελεστικής επιτροπής της FIFA (μέχρι εκείνο το σημείο διεφθαρμένοι θεωρούνταν οι Αμος Αντάμου και Ρέιναλντ Τεμάρι).

Μεταξύ αυτών και ο Καμερουνέζος Ισά Αγιατού, πλέον πρόεδρος της αφρικανικής συνομοσπονδίας ποδοσφαίρου (CAF), άλλοτε υποψήφιος πρόεδρος της FIFA (ηττήθηκε κατά κράτος από τον Ζεπ Μπλάτερ το 2002), ο οποίος τον Οκτώβριο αντιμετώπισε ένα πρόβλημα υγείας. Το ντοκιμαντέρ εμφανίζει μεταξύ άλλων τον Αγιατού να εισπράττει 100.000 γαλλικά φράγκα (περίπου 15.000 ευρώ) το 1995 για ευνοϊκή προώθηση των τηλεοπτικών δικαιωμάτων του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1998 στην εταιρία ISL.

Ο ίδιος αρνείται οποιαδήποτε κατηγορία, αλλά ρίχνοντας μία ματιά στην έρευνα της FAIR, της Ενωσης Ερευνητών Ρεπόρτερ της Αφρικής, και των Τσιφ Μπισόνγκ Εταχομπέν και Φρανκλίν Σονέ Μπαγέν, σχετικά με το τι συμβαίνει στην πατρίδα του Αγιατού, ο κλοιός σφίγγει για τον 64χρονο Καμερουνέζο παράγοντα.

Το ντοκιμαντέρ Panorama (1)

Δ) Καμερούν: Το ποδόσφαιρο που πεθαίνει…

Η φετινή παρουσία του Καμερούν στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Νότιας Αφρικής ήταν η 6η στην ποδοσφαιρική ιστορία του. Είναι η μοναδική χώρα της “μαύρης ηπείρου” που έχει κατορθώσει κάτι τέτοιο, έχοντας κάνει ντεμπούτο στον σπουδαιότερο ποδοσφαιρικό θεσμό το 1982 κι έκτοτε έχει χάσει το ραντεβού μόνο το 1986 και το 2006.

Τα “αδάμαστα λιοντάρια”, όπως είναι το παρατσούκλι τους, είναι μία από τις τρεις αφρικανικές χώρες που έχουν φτάσει μέχρι τα προημιτελικά της διοργάνωσης, το 1990 και μάλιστα με εντυπωσιακές εμφανίσεις και αποτελέσματα (οι άλλες δύο είναι η Σενεγάλη το 2002 και η Γκάνα φέτος). Ταυτόχρονα, το Καμερούν ήταν η υπ’ αριθμόν 2 χώρα της Αφρικής στην παγκόσμια κατάταξη πριν την έναρξη του Μουντιάλ, πίσω μόνο από την Αίγυπτο.

Η πραγματικότητα εντός των συνόρων, όμως, είναι τελείως διαφορετική, αφού το ποδόσφαιρο στο Καμερούν πεθαίνει καθημερινά. Ο Μπάτε Αρούνγκ, διευθυντής ενός εκ των συλλόγων της χώρας, εξηγεί το εν λόγω παράδοξο: “Αυτοί που πιστεύουν ότι το ποδόσφαιρο στο Καμερούν πηγαίνει καλά, απλά επειδή πάντα προκρινόμαστε στο Μουντιάλ, κάνουν λάθος. Μεμονωμένα οι παίκτες από το Καμερούν, ιδίως αυτοί που αγωνίζονται για συλλόγους στο εξωτερικό, τα πηγαίνουν καλά. Αυτοί εκτοξεύουν την εθνική ομάδα, αλλά το ποδόσφαιρο στη χώρα πεθαίνει”.

Ο άλλοτε Βοηθός Γενικού Γραμματέα της ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας του Καμερούν (Fecafoot στη γαλλική σύντμηση) και νυν μέλος της εκτελεστικής επιτροπής της Fecafoot, Πρινς Εντοκί Μουκετέ, δεν φοβάται να στοχοποιήσει: “Τα βασικά προβλήματα είναι η έλλειψη καλής θέλησης σε όλα τα επίπεδα, η διαφθορά και οι καταχρήσεις από ποδοσφαιρικούς παράγοντες σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, η αδιαφορία της κυβέρνησης μπροστά στα προβλήματα ποδοσφαιρικών υποδομών και οι πωλήσεις ταλαντούχων ποδοσφαιριστών σε ξένους συλλόγους”.

“Το ποδόσφαιρο δεν μπορεί να αναπτυχθεί όταν τα γήπεδα είναι άδεια. Ο κόσμος δεν μπορεί να παρευρεθεί σε αγώνες όταν οι αγαπημένοι παίκτες του δεν είναι στον αγωνιστικό χώρο. Η πρακτική στη χώρα μας είναι ότι αμέσως μόλις ένας νεαρός παίκτης αρχίζει να λάμπει, ανεβαίνει στο επόμενο αεροπλάνο και ταξιδεύει στο εξωτερικό για να πωληθεί σε ξένο σύλλογο. Πώς θέλουν να έρθει μετά ο κόσμος στο γήπεδο; Ποιον να έρθουν να δουν όταν οι παίκτες που θα τον προσέλκυαν στο γήπεδο έχουν πωληθεί σε ξένες χώρες;”

Τρανό παράδειγμα των ανωτέρω, ο πρώτος σκόρερ του φετινού Champions League και της νταμπλούχου Ιταλίας, πρωταθλήτριας Ευρώπης και εν δυνάμει κόσμου, Ιντερ. Ο Σαμουέλ Ετό, ο πλέον γνωστός εκπρόσωπος του Καμερούν στο χώρο του ποδοσφαίρου, είναι μόλις 29 ετών κι έχει αγωνιστεί σε συλλόγους όπως η Ρεάλ Μαδρίτης, η Μαγιόρκα, η Μπαρτσελόνα (και φυσικά οι “νερατζούρι”), έχοντας ξενιτευτεί για την Ευρώπη από τα 16 του.

Ο ασταμάτητος Σαμουέλ Ετό

Η διαφθορά σε όλο το μεγαλείο

Το 2009, σε έρευνα που διενεργήθη και στην οποία έλαβαν μέρος 180 χώρες από όλον τον κόσμο, το Καμερούν κατετάγη 146ο στον δείκτη με τη μικρότερη διαφθορά. Ο πρώην γενικός διευθυντής της Fecafoor και διάσημος γηγενής αθλητικός δημοσιογράφος, Ζαν Λαμπέρ Νανγκ, συνέγραψε ένα βιβλίο, το “Desperate Football House”, στο οποίο αναλύει το πώς αυτός ο δείκτης διαμορφώνεται και από τη λειτουργία του ποδοσφαίρου στη χώρα.

“Το ποδόσφαιρο του Καμερούν είναι θύμα της επιβουλής, της απάτης, του ξεπλύματος χρημάτων, της διαφθοράς των πρωταγωνιστών και του προσωπικού, της ασυδοσίας των κυρίων μετόχων, της πλαστογράφησης επίσημων εγγράφων και ηλικιών ποδοσφαιριστών, καθώς και της αδιαφορίας των υπευθύνων”, αναφέρει μεταξύ άλλων στο βιβλίο του. Τα γραφόμενά του τον οδήγησαν πολύ γρήγορα στην πόρτα της εξόδου από την ομοσπονδία, αφού η Fecafoot τον αντιμετώπιζε ως κατάσκοπο της κυβέρνησης που εμφανίστηκε στο προσκήνιο μόνο και μόνο για να ανακαλύψει τον τρόπο λειτουργίας της ομοσπονδίας.

Στο επίμαχο σύγγραμμα σταχυολογούνται διάφορες περιπτώσεις στις οποίες τα προσωπικά συμφέροντα τοποθετήθηκαν προ των γενικών του ποδοσφαίρου και των ίδιων των ποδοσφαιριστών.

– Το 2007, μία από τις ιδιωτικές εταιρίας κινητής τηλεφωνίας της χώρας, η MTN, υπέγραψε μνημόνιο με την Fecafoot, το οποίο προέβλεπε την ανακαίνιση ενός αριθμού σταδίων της χώρας έναντι του συνολικού ποσού των 400.000.000 γαλλικών φράγκων (60.000 ευρώ). Από αυτά, η εταιρία θα παρείχε τα 300.000.000 γαλλικά φράγκα (45.000 ευρώ) και η ομοσπονδία τα υπόλοιπα. Η MTN είχε δώσει ήδη ένα αξιοσέβαστο μερίδιο του ποσού για την έναρξη των εργασιών, ωστόσο η Fecafoot δεν είχε πράξει το ίδιο. Η εταιρία άρχισε να διαμαρτύρεται και να απειλεί ότι θα σταματήσει τη χρηματοδότηση εάν η ομοσπονδία δεν έδινε το μερίδιό τους. Αντ’ αυτού, η Fecafoot έδωσε 73.000.000 γαλλικά φράγκα (11.000 ευρώ) στον τότε Υπουργό Νεολαίας και Αθλητισμού, Τιερί Ογκουστίν, Εντζοά, ώστε “να αναπνεύσει καλύτερα”, όπως δήλωσε ο ίδιος αφότου είχε εισπράξει αυτήν την οικονομική ενίσχυση. Τα χρήματα που έβαλε η MTN δεν καταγράφηκαν στα λογιστικά βιβλία…

– Μία χρονική περίοδο προ ετών, τα γραφεία της Fecafoot βρέθηκαν προ διάλυσης, αφού οι υπάλληλοι είχαν λαμβάνειν μισθούς 44 μηνών. Η FIFA έστειλε ορισμένα χρήματα στη Fecafoot ώστε να ξεπληρώσει τις οφειλές, ωστόσο οι αρμόδιοι αποπλήρωσαν μισθούς 16 μηνών και κράτησαν τα υπόλοιπα χρήματα που αντιστοιχούσαν σε 28 μήνες.

– Η βουλή του Καμερούν προϋπολόγισε το ποσό των 12.035.585.000 γαλλικών φράγκων (περίπου 18.000.000 ευρώ) για την ανακαίνιση υποδομών και την προετοιμασία των παικτών για τις διεθνείς διοργανώσεις μέσα σε τρία χρόνια, ωστόσο αυτά τα χρήματα εξαφανίστηκαν και τα δύο βασικά γήπεδα σε Γιαουντέ και Ντουαλά που κατασκευάστηκαν το 1971 παραμένουν υπό κατάρρευση.

– Κατά τη διάρκεια του Μουντιάλ του 1998, ο τότε Υπουργός Επικοινωνίας, Ογκουστίν Κοντσού Κουουμενί, ο οποίος ήταν επικεφαλής των πριμ που προορίζονταν για τους παίκτες, φέρεται να “τσέπωσε” τα χρήματα και ανακοίνωσε ότι τα είχε ξεχάσει σε μία τσάντα στο αεροπλάνο.

– Ενας άλλος Υπουργός, ο Μπιπούμ Βουμ, πήρε αποζημίωση 8.000.000 γαλλικών φράγκων (12.000 ευρώ) από τη FIFA, όση είναι η αξία του αεροπορικού εισιτηρίου που ισχυριζόταν ότι έχασε, ωστόσο στην πτήση επιβιβάστηκε χρησιμοποιώντας το “χαμένο” εισιτήριο και φυσικά του έμειναν τα 12.000 ευρώ.

Καμερούν-Ολλανδία 1-2

Η νομική παρέμβαση

Οι καταγγελίες στο βιβλίο του Νανγκ απέφεραν την επέμβαση των κρατικών αρχών, οι οποίες διέταξαν ελέγχους και οι οποίοι οδήγησαν σε επίσημες κατηγορίες περί διαφθοράς. Τέσσερα μέλη της Fecafoot θα κληθούν να αποδείξουν την αθωότητά τους στη δικαστική αίθουσα, με πολλές κατηγορίες που αφορούν παράτυπες πληρωμές τους μέσω διαδικασιών της ομοσπονδίας.

Ενα τρανταχτό παράδειγμα αφορά το όχημα το οποίο προοριζόταν για τις μετακινήσεις μελών της αποστολής του Μαλάουι στο Κύπελλο Εθνών Αφρικής τον Ιανουάριο του 2010. Τα αποδεικτικά της συγκεκριμένης δαπάνης έκαναν λόγο για ένα Toyota Prado με κλιματισμό, ωστόσο στην πράξη η αποστολή του Μαλάουι είχε στη διάθεσή της ένα σαραβαλιασμένο Toyota.

Σύμφωνα με το ίδιο κατηγορητήριο, ο αντιπρόεδρος της Fecafoot, Νταβίντ Μαγεμπί, λάμβανε συστηματικές πληρωμές από την εταιρία αθλητικών ειδών “Puma” απευθείας στον προσωπικό τραπεζικό λογαριασμό. Η έτερη υποψήφια για την ίδια χορηγία, “Adidas”, η οποία δεν προσέφερε δωροδοκία, ηττήθηκε.

Σημαντικό κομμάτι του κατηγορητηρίου κατέχουν τα έγγραφα εκείνα τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για μεταγραφές ποδοσφαιριστών, με λανθασμένες ημερομηνίες γέννησης. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, μεταβάλλονται οι σύλλογοι που έχουν τα δικαιώματα των παικτών κι έτσι οι υποτιθέμενοι ιδιοκτήτες εισπράττουν τα χρήματα της μεταγραφής και αρκετοί ποδοσφαιριστές καθ’ αυτόν τον τρόπο αναγκάζονται να αγωνιστούν σε χώρες όπως η Ινδονησία, η Κίνα ή το Μεξικό και να περάσουν το χρόνο τους κάτω από δύσκολες συνθήκες διαβίωσης.

Οι παρατηρητές δεν περιμένουν οι δίκες να αλλάξουν την καθεστηκυία τάξη. “Δεν μπορούν να το κάνουν αυτό, επειδή όλοι είναι μπλεγμένοι”, αναφέρουν χαρακτηριστικά…

Επίθεση σε δημοσιογράφο από το καθεστώς Αγιατού

Οταν δημοσιεύματα της χώρας ήθελαν τους διεθνείς παίκτες του Καμερούν να διαμαρτύρονται για τα χαμηλά πριμ της ομοσπονδίας πριν το Μουντιάλ, οι παράγοντες της Fecafoot απάντησαν δηλώνοντας ότι οι παίκτες δεν ήταν αρκετά “πατριώτες”, απαξιώνοντάς τους. Το Καμερούν ηττήθηκε και στα τρία παιχνίδια της φάσης των ομίλων κόντρα σε Ολλανδία, Δανία και Ιαπωνία και επέστρεψε πίσω άπραγο.

Αυτόν τον χαρακτηρισμό απηύθυνε η πλευρά του Ισά Αγιατού σε δημοσιογράφο της FAIR, όταν ο τελευταίος στις αρχές του 2010 επιχείρησε να ερευνήσει τις πηγές πλούτου του προέδρου της CAF. Ο άτυχος δημοσιογράφος αρχικά δέχθηκε απειλές, στη συνέχεια ξυλοκοπήθηκε και πλέον ζει κρυμμένος για να μην διατρέξει κίνδυνο ο ίδιος και η οικογένειά του. “Δεν θα ήθελα να περάσω ξανά μία τέτοια εμπειρία ποτέ ξανά”, εξομολογείται.

Κι έχει κάθε δίκιο να φοβάται, αφού οι ρίζες του Αγιατού δεν είναι τυχαίες. Ο 64χρονος παράγοντας προέρχεται από την δυναστεία που κυβερνά την Γκαρούα, πρωτεύουσα της βόρειας περιφέρειας του Καμερούν. Ο αδερφός του Σαρντού Αγιατού ήταν Υπουργός Οικονομικών, Πρωθυπουργός και τώρα είναι επικεφαλής της Τράπεζας των Κεντροαφρικανικών Κρατών (BEAC). Ο μεγαλύτερος αδερφός του, Αλιμ Αγιατού, είναι Γραμματέας του Κράτους για τη Δημόσια Υγεία στην νυν κυβέρνηση του Καμερούν. Κάθε κυβέρνηση τα τελευταία 50 χρόνια έχει έναν Αγιατού στη σύνθεσή της…

Παρ’ όλα αυτά η κυβέρνηση ανησυχεί για την πτώση του ποδοσφαίρου στο Καμερούν από το χρονικό ζενίθ του θριάμβου του 1990. Ο Υπουργός Αθλητισμού, Μισέλ Ζοά, στις 25 Μαΐου του 2010 πραγματοποίησε σύσκεψη με 320 άτομα, μεταξύ των οποίων πρώην Υπουργοί Αθλητισμοί, όλοι οι πρώην αρχηγοί της εθνικής ομάδας, ειδικοί της FIFA και της CAF, όλοι οι πρώτοι πρόεδροι της Fecafoot, παίκτες από το ρόστερ της ομάδας του 1990, τοπικοί ηγέτες, πολιτικοί και οικονομικοί επιφανείς άντρες και την πολιτεία, να εξετάσουν τον τρόπο διοίκησης και τη διαχείριση του παιχνιδιού στη χώρα.

Ουδείς έλαβε στα σοβαρά αυτήν τη συνάντηση, όπως αποδεικνύουν και τα γεγονότα. Με το τέλος του Μουντιάλ της Νότιας Αφρικής, οι αξιωματούχοι της ομοσπονδίας, μεταξύ των οποίων και ο πρόεδρος της Fecafoot, Ιγιά Μοχαμέντ, εισέπραξαν το ποσό των 235.000.000 γαλλικών φράγκων (περίπου 35.000 ευρώ). Ο πρωθυπουργός Φιλεμόν Γιανγκ τους ανάγκασε να επιστρέψουν τα χρήματα…

Το ντοκιμαντέρ Panorama (2)