Αφρική ώρα μηδέν. Το contra.gr αναλύει…

Το περισκόπιο στρέφεται στην Αφρική, όπου η διαφθορά

βασιλεύει

και σε αρκετές περιπτώσεις υπό την… αιγίδα της παγκόσμιας ομοσπονδίας. Σε μία σειρά αφιερωμάτων θα παρουσιάσουμε όσο το δυνατόν πιο αναλυτικά, ιστορίες καθημερινής σήψης του ποδοσφαίρου σε διάφορες χώρες της Αφρικής, είτε πιο γνωστές για τα επιτεύγματά τους στο άθλημα, είτε λιγότερο γνωστές. Με βάση την πρόσφατη (ετήσια) έρευνα της ένωσης δημοσιογράφων-ερευνητών της Αφρικής (FAIR), η οποία κατά καιρούς έχει βρεθεί στο “στόχαστρο” των ποδοσφαιρικών παραγόντων για τις αποκαλύψεις τους, το

contra.gr

επιχειρεί να σας μεταφέρει την εικόνα από χώρες που συχνά-πυκνά λοιδορούμε με υποτιμητικά σχόλια, αλλά οι πρακτικές που ακολουθούν στον τομέα της διαφθοράς μοιάζουν αρκετά… οικείες.

Το πρώτο μέρος του αφιερώματος αφορά τα έργα και ημέρες της επικεφαλής του ποδοσφαίρου της Ζιμπάμπουε, Ενριέτα Ρασουάγια, η οποία προσφάτως αποπέμφθηκε για υπεξαιρέσεις αρκετών χιλιάδων ευρώ και για σεξουαλικά σκάνδαλα που κηλίδωναν την ήδη στιγματισμένη εικόνα της εγχώριας ομοσπονδίας. Επιπλέον, ρίχνουμε μία “ματιά” στην Γκάνα των αντιθέσεων.

Α) Ζιμπάμπουε: Τα… θέλγητρα της Ενριέτα

Η αφορμή για το εν λόγω αφιέρωμα ήταν οι τελευταίες ποδοσφαιρικές εξελίξεις σε μία χώρα που συχνά παρομοιάζεται με την Ελλάδα, στη Ζιμπάμπουε. Η εκτελεστική διευθύντρια της τοπικής ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας (ZIFA), Ενριέτα Ρασουάγια, απεπέμφθη από το πόσο που καταλάμβανε από το 2007 αντιμετωπίζοντας κατηγορητήριο με συνολικά δέκα σημεία αναφοράς.

Το επίπεδο διαφθοράς στη χώρα έχει φτάσει στο κατακόρυφο και οι επιχορηγήσεις της FIFA ουσιαστικά χρηματοδοτούν αυτόν τον “φαύλο κύκλο” με εκατομμύρια ευρώ. Από το 2003 ακόμα, όταν ο Λέο Μουγκάμπε, ανιψιός του νυν προέδρου της χώρας Ρόμπερτ Μουγκάμπε, απολύθηκε από την ZIFA για κατάχρηση 44.000 ευρώ, ήταν φανερό ότι… κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της Δανιμαρκίας.

Ο γηραιός Μουγκάμπε δεν προσπάθησε να διασώσει την υπόληψη του συγγενή του όπως θα έπραττε κάθε… σωστός πολιτικός. Το 2006, μάλιστα, κατά τη διάρκεια του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής που διεξαγόταν στην Αίγυπτο, αποφάσισε να διερευνήσει κάποιες καταστάσεις που του φαίνονταν ύποπτες. Για την οικονομική στήριξη της αποστολής της Ζιμπάμπουε στη διοργάνωση είχε σχηματιστεί ένας οργανισμός, τα έσοδα του οποίου θα χρησιμοποιούνταν για τα έξοδα της συμμετοχής. Παρ’ όλα αυτά, οι αξιωματούχοι της ZIFA καταχράστηκαν αυτά τα χρήματα, με συνέπεια ο Μουγκάμπε να τους επιπλήξει.

“Η ZIFA εξακολουθεί να αποτελεί μία ντροπή. Ακόμα κι αν είχαμε την οικονομική δύναμη, τώρα το πρόβλημα είναι που πήγαν τα λεφτά. Θα έπρεπε να υπήρχε ορθή επίβλεψη για τα χρήματα”, είχε δηλώσει ο Μουγκάμπε και αμέσως ανακοίνωσε ότι η Αθλητική Επιτροπή (σ.σ. το αντίστοιχο ελληνικό υφυπουργείο Αθλητισμού) θα αρχίσει έρευνες για τη διαφθορά εντός της ZIFA. Βρήκε απέναντί του, όμως, έναν αναπάντεχο αντίπαλο, τη FIFA, η οποία απείλησε την ομοσπονδία με αποβολή από τους “κόλπους” της, με συνέπεια οι έρευνες να αναβληθούν επ’ αόριστον.

Ολοι οι ανθρώπινοι παράγοντες της διαφθοράς της ομοσπονδίας ανέκτησαν τους ρόλους τους. Ο νυν πρόεδρος της ZIFA, Κάθμπερτ Ντουμπέ, χρημάτισε τους κατάλληλους ανθρώπους ώστε να ανέλθει στον θώκο, όπως αποκαλύπτουν οι ίδιοι οι άνθρωποι της ομοσπονδίας. Σύμφωνα με μαρτυρίες τους σε δημοσιογράφους της FAIR, οι σύμβουλοι της ZIFA εισέπραξαν έκαστος 1.450 ευρώ, ήτοι περισσότερα από το ετήσιο μέσο εισόδημα ενός Ζιμπαμπουανού πολίτη, ώστε να ψηφίσουν τον Ντουμπέ.

Μία θέση στην ομοσπονδία είναι άκρως σημαντική διότι διασφαλίζει την επικερδή παρουσία τους σε ένα χώρο που κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα… εκατομμύρια ευρώ από τη FIFA και τις εθνικές κυβερνήσεις, έτοιμα να κατασπαραχθούν από ανερυθρίαστα αρπακτικά με ανθρώπινη μορφή.

Κατά καιρούς εκτελεστικοί διευθυντές (CEO) της ομοσπονδίας έρχονται σε ευθεία αντιπαράθεση με τα εκάστοτε διοικητικά συμβούλια για ανικανότητα ή για σοβαρές οικονομικές παρατυπίες, παρ’ όλα αυτά οι άνθρωποι που κατέχουν το εν λόγω αξίωμα αντιμετωπίζονται προσωρινά ως αποδιοπομπαίοι τράγοι, καλύπτοντας το γενικότερο επίπεδο σήψης.

Οταν η κοινωνική κατακραυγή εκτονωθεί, επιστρέφουν στα πόστα τους, μία πρακτική που κρατά από τις αρχές της χιλιετίας. Το 2003 ο τότε CEO, Εντγκαρ Ρότζερς, απεπέμφθη εξαιτίας ενός καταστροφικού ταξιδιού στο Μάλι που λίγο έλειψε να κοστίσει την παρουσία της Ζιμπάμπουε στην τελική φάση του Κυπέλλου Εθνών Αφρικής. Ο Ρότζερς κατηγόρησε το συμβούλιο της ZIFA ότι τον χρησιμοποίησε ως “ασπίδα” για να αποφύγει τις κατηγορίες και απείλησε με μηνύσεις, που ουδέποτε κατέθεσε. Αντικαταστάθηκε από τον Τζόναθαν Μασινγκάιντζε, ο οποίος με τη σειρά του αποβλήθηκε από τη ZIFA υπό τις κατηγορίες απόπειρας πώλησης εισιτηρίων του Παγκοσμίου Κυπέλλου που αντιστοιχούσαν στην ομοσπονδία σε “φουσκωμένες” τιμές.

Ο Μασινγκάιτζε, όμως, επέστρεψε στο χώρο λίγους μήνες αργότερα, διότι δεν ήταν ο μοναδικός αξιωματούχος του ποδοσφαίρου της χώρας που είχε εμπλακεί σε αυτήν την υπόθεση. Κατόπιν δημόσιας αθώωσης, προσελήφθη ως διευθυντής ποδοσφαιρικής ανάπτυξης της ZIFA υπό τις ευλογίες του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου, Ουέλινγκτον Νιατάνγκα. “Ο Μασινγκάιτζε ήθελε να διεκδικήσει την παλιά θέση του, αλλά θα πρέπει να είναι ευγνώμων που επέστρεψε, επειδή υπήρξαν πολλές συμφωνίες κάτω από το τραπέζι κατά τη διάρκεια της θητείας του”, δήλωνε εμπιστευτικά ο Νιατάνγκα.

Η αμαρτωλή εποχή της Ρασουάγια

Το 2007, η Ενριέτα Ρασουάγια, στενή συνεργάτιδα του νυν αντιπροέδρου της κυβέρνησης και τότε υποκινητή των πάντων στην ομοσπονδία, Τζόζεφ Εμσίκα, αναλαμβάνει ρόλο εκτελεστικής διευθύντριας της ομοσπονδίας, αντικαθιστώντας τον “παραστρατημένο” Μασινγκάιτζε.

Επιασε αμέσως δουλειά και από εκείνο το έτος άρχισε να αντιμετωπίζει οικονομικές κατηγορίες. Αμά τη αναλήψει της θέσης προσήχθη στο αστυνομικό τμήμα με την υποψία της κλοπής 1.730 ευρώ. Ο Νιατάνγκα κατέθεσε υπέρ της και η Ρασουάγια αθωώθηκε. Στα τέλη του 2008, υπό τις εντολές της Ρασουάγια, ένας σύλλογος, η Μονοματάπα, έκανε μία σύντομη περιοδεία στη Μαλαισία με την ιδιότητα της εθνικής Ζιμπάμπουε. Μετά από σχεδόν τρία χρόνια κυριαρχίας στην ομοσπονδία, τον Μάρτιο του 2010 η Ρασουάγια αποβλήθηκε κατόπιν σύσκεψης του διοικητικού συμβουλίου. Αφορμή στάθηκε το αμφιλεγόμενο ταξίδι της εθνικής ομάδας στην Ασία στα τέλη του 2009.

Σύμφωνα με τα όσα ήρθαν στο φως της δημοσιότητας κατά την ακροαματική διαδικασία στην Χαράρε, η Ρασουάγια και ο αξιωματικός προγραμμάτων Τζόναθαν Μουσαβενγκάνα ενήργησαν δίχως την έγκριση της ZIFA και έστειλαν την εθνική Ζιμπάμπουε σε περιοδεία στην Ασία. Στην άφιξή τους στην Μπανγκόκ, η ομάδα έλαβε οδηγίες από “έναν Ασιάτη κύριο”, όπως μαρτυρά ένας εκ των γυμναστών, να χάσει 1-0 από την Ταϊλάνδη. Αυτός ο “κύριος” ονομάζεται Ράζα Ραζ, είναι ένας Μαλαίσιος που ασχολείται με το στοίχημα και κάθισε στον πάγκο της ομάδας κατά τη διάρκειας του αγώνα, δίνοντας οδηγίες στους παίκτες για το πως θα χάσουν, παράλληλα με τον προπονητή και τις αγωνιστικές εντολές.

“Ο Ράζα ήρθε στα αποδυτήρια πριν το παιχνίδι και μας είπε να χάσουμε από την Ταϊλάνδη με 1-0. Έπρεπε να δεχθούμε το γκολ περίπου στο 20ό λεπτό”, υποστήριξε κατά τη διάρκεια των ερευνών της ZIFA ο Μέθοντ Μουαντζάλι, αρχηγός της Ζιμπάμπουε στην τουρνέ.

“Δεχθήκαμε το γκολ στο 44′, αλλά όχι προσχεδιασμένα. Γι’ αυτόν το λόγο ο Ράζα ήταν εμφανώς εκνευρισμένος και ήρθε στα αποδυτήρια στο ημίχρονο φωνάζοντας. Λάβαμε 700 ευρώ καθένας για την ήττα. Τα χρήματα μας καταβλήθηκαν στο αεροδρόμιο, καθώς γυρίζαμε σπίτι” , συνέχισε ο Μουαντζάλι.

Οι ποδοσφαιριστές ήταν ανέτοιμοι αγωνιστικά με συνέπεια να χάσουν το παιχνίδι με 3-0. Μετά το ματς, οι άνθρωποι του στοιχηματικού κυκλώματος προσέγγισαν ξανά την αποστολή, ισχυριζόμενοι ότι βρίσκονταν στα κατάστιχα ενός άλλου συνδικάτου. “Ο Ράζα Ραζ έλεγε στους παίκτες ότι του κόστισαν περισσότερα από 700.000 ευρώ επειδή δεν ηττήθηκαν με τους όρους που είχε υποδείξει”, αναφέρει η αναφορά της ZIFA.

Ο προπονητής, Τζόι Αντίπας, υποστηρίζει: “Για να πάρει πίσω τα χρήματά του, κανόνισε ακόμα δύο παιχνίδια”. Ο Αντίπας αναφέρεται στο ματς με έναν σύλλογο από την Ταϊλάνδη και σε αυτό με την εθνική Συρίας, η οποία βρισκόταν λίγο πιο πάνω στην παγκόσμια κατάταξη από την Ζιμπάμπουε εκείνη την χρονική περίοδο.

“Ο όρος ήταν να χάσουμε 6-0. Διαφωνήσαμε, αλλά φοβόμασταν επειδή ο τύπος ήθελε πίσω τα λεφτά του. Ο Τζόναθαν Μουσαβενγκάνα διεύθυνε τις επιχειρήσεις από τον πάγκο, την ώρα που απαντούσε σε τηλεφωνήματα από το ασιατικό συνδικάτο. Οποτε λάμβανε κλήση, θα σηκωνόταν από τον πάγκο και θα έδινε εντολές να δεχθούμε γκολ. Το παιχνίδι χάθηκε άνετα με 6-0”.

“Στο αεροδρόμιο οι παίκτες πήραν από 700 ευρώ ο καθένας, μετά από συνάντηση με ένα μέλος του συνδικάτου. Ένα μάτσο ευρώ δόθηκαν και στον Μουσαβενγκάνα, ως μερίδιο της ZIFA. Για να καταλήξω, δηλώνω ότι έλαβα ‘βρώμικα’ χρήματα επειδή εξαναγκάστηκα να συμμετάσχω σε αυτά τα παιχνίδια, λόγω του παράνομου στοιχηματισμού του Τζόναθαν Μουσαβενγκάνα”, συμπληρώνει ο Αντίπας.

Ενας παίκτης αηδιασμένος από τα όσα συνέβαιναν κατά τη διάρκεια του αγώνα με τη Συρία, ζήτησε αλλαγή. Ένας άλλος δήλωνε ότι φοβόταν για την ζωή του. Τα αρχεία που κατέγραφαν το τι συνέβη, το ποιος ήταν επικεφαλής της αποστολής, το ποιος ενέκρινε το ταξίδι είτε χάθηκαν, είτε καταστράφηκαν, ενώ όπως αποκαλύπτει η αναφορά της ομοσπονδίας, οι ημερομηνίες των σχετικών e-mail από και προς την Ρασουάγια έχουν αλλαχθεί.

Η Αθλητική Επιτροπή της χώρας (αντίστοιχο ελληνικό υφυπουργείο αθλητισμού) ζήτησε από την ομοσπονδία πλήρη αναφορά για το πως η εθνική ομάδα ταξίδεψε στην Ασία για να αντιμετωπίσει την Ταϊλάνδη, έναν σύλλογο από τη Μαλαισία και τη Συρία, χωρίς την έγκρισή της. Ο Νιατάνγκα “καθάρισε” και πάλι για λογαριασμό της Ρασουάγια, χαρακτηρίζοντας “παράτυπη” την αποβολή της. Οταν αποκαταστάθηκε η καθεστηκυία τάξη, μάλιστα, ο Νιατάνγκα δήλωνε πως “πρέπει να συγκεντρωθούμε στο να φτιάχνουμε την εικόνα μας, όχι να την καταστρέφουμε”.

Διαφθορά σε όλα τα κλιμάκια

Η Ρασουάγια ανέκτησε δυνάμεις και στήριξε τον πρόεδρο Ντουμπέ, μετά τη νίκη του επί της Λέσλι Γκουίντι στις εκλογές της 27ης Μαρτίου του 2010. Ο Ντουμπέ, εκτελεστικός διευθυντής της μεγαλύτερης εταιρίας παροχής ιατρικής βοήθειας της χώρας, είχε εκλεγεί κατόπιν “λαδώματος” συμβούλων με υπέρογκα ποσά.

Τρεις εξ αυτών παραδέχθηκαν την απάτη σε δημοσιογράφους της FAIR και ένας, μάλιστα, υποστήριξε ότι δεν πρόκειται για κάτι σπουδαίο: “Ηταν ο καλύτερος υποψήφιος από τους δύο ούτως ή άλλως”. Οταν τους ζητήθηκε να υπογράψουν ένορκη γραπτή κατάθεση, ένας άλλος εκ των συμβούλων ζήτησε 700 ευρώ διότι “έθετε σε κίνδυνο τη σχέση του με τον Ντουμπέ”.

Φυσικά την ίδια στιγμή που ο Ντουμπέ εμφανιζόταν τόσο δαψιλής σε μίζες, αποδείχθηκε άλλο τόσο φειδωλός στην αμοιβή του ομοσπονδιακού τεχνικού, με συνέπεια ο πλέον πετυχημένος προπονητής που κατέλαβε ποτέ αυτήν τη θέση, ο Σάντεϊ Τσιντζάμπουα, να παραιτηθεί διότι η ομοσπονδία δεν του κατέβαλε τις 48.000 ευρώ που προέβλεπε ετησίως ο μισθός του.

Τα οικονομικά της ομοσπονδίας, πάντως, είναι αλήθεια πως δεν βρίσκονταν στην καλύτερη κατάσταση για να υποστηρίξουν υψηλές αμοιβές. Αυτό διότι υπήρξε διαρκής “αφαίμαξη” των ταμείων από τους αξιωματούχους. Η Ρασουάγια κρίθηκε ένοχη για έναν μεγάλο αριθμό παραβάσεων, μεταξύ των οποίων και η εξασφάλιση δανείου 75.000 ευρώ στο όνομα της ομοσπονδίας χωρίς έγκριση. Τα χρήματα από αυτό το δάνειο δεν έχουν εντοπιστεί. Παράλληλα, συνεχίζονται οι έρευνες για τα τις 460.000 ευρώ σε εισπράξεις από το φιλικό με τη Βραζιλία πριν το Παγκόσμιο Κύπελλο, χρήματα τα οποία δεν έχουν φτάσει ακόμα στα ταμεία της ZIFA, σε μία υπόθεση που φέρεται να εμπλέκεται και ο πρόεδρος.

Κατά τη διάρκεια των ερευνών ανακαλύφθηκε ότι η δωρεά της FIFA σε ποδοσφαιρικό εξοπλισμό αξίας 36.000 ευρώ χρησιμοποιήθηκε από την Ρασουάγια για την πολιτική καμπάνια της, αφού είχε κινήσει διαδικασίες για να πολιτευθεί στο πλευρό του Μουγκάμπε (με το κόμμα Πατριωτικό Μέτωπο) στις πρόσφατες εκλογές. Η εκλογή της θα γινόταν στο Γκούτου, ένα προάστιο του Μασβίνγκο, ωστόσο την τελευταία στιγμή αποσύρθηκε από τη διαδικασία.

Οταν η FIFA θορυβήθηκε από τις φήμες που ήθελαν τον εξοπλισμό της να έχει εξαφανιστεί, η ZIFA τη διαβεβαίωσε ότι υπήρχε ακόμη. Η FIFA πρότεινε να μοιραστεί από εκπροσώπους της για επιβεβαιώσει αρχικά την ύπαρξή του και κατά δεύτερον να διασφαλίσει την ομαλή και δίκαιη διαδικασία. Ομως το γκαράζ της Ρασουάγια στην οποία υποτίθεται “φυλασσόταν” το υλικό έπιασε φωτιά λίγο μετά τις προτάσεις της FIFA και ο εξοπλισμός επισήμως καταστράφηκε. Η FIFA όφειλε να τον αντικαταστήσει με νέο…

Η FIFA επίσης επιδοτεί τη ZIFA με χρήματα που αφορούν το παγκοσμίας εμβέλειας πρόγραμμα ανάπτυξης υποδομών “Goal”, αλλά τα εν λόγω ποσά δεν προσμετρήθηκαν στους λογιστικούς ελέγχους που έγιναν στην ομοσπονδία. “Ενα αξιοσημείωτο μερίδιο των εσόδων προκύπτει από δωρεές και επιδοτήσεις. Λόγω της φύσης αυτών των εσόδων, είναι πρακτικά αδύνατο να εφαρμόσουμε λογιστικούς ελέγχους πριν την είσοδό των εσόδων στα λογιστικά βιβλία. Ενώ δεν έχουμε λόγο να πιστεύουμε ότι υπάρχει αδήλωτο εισόδημα τέτοιας φύσης, δεν είμαστε σε θέση να το επιβεβαιώσουμε”, αναφέρει μεταξύ άλλων ο έλεγχος που έπεσε στα χέρια δημοσιογράφου της FAIR.

Στις 27 Οκτωβρίου του 2010, η Ρασουάγια απεπέμφθη με τη σειρά της από την ZIFA. Ενα πειθαρχικό δικαστήριο την έκρινε ένοχη για 6 από τις 10 κατηγορίες που αντιμετωπίζει και επικύρωσε την απόλυσή της. Οι 4 κατηγορίες που αφορούν το “στήσιμο” αγώνων σε συνεργασία με συνδικάτο του στοιχήματος στην περιοδεία στην Ασία αποσύρθηκαν από το πειθαρχικό δικαστήριο και θα εξεταστούν σε ξεχωριστή έρευνα της ZIFA.

Το “φαινόμενο Ρασουάγια” που κατασπάραξε κάθε νομιμότητα στο ποδοσφαιρικό γίγνεσθαι της χώρας δεν είναι πρόσκαιρο. Υπήρχαν και προκάτοχοι, θα υπάρξουν και διάδοχοι. Οπως τονίζει ένας προπονητής που εργάστηκε στενά με τη ZIFA “κανείς δεν τολμά να αγγίζει αυτούς τους απατεώνες, εξαιτίας της πολιτικής μη εμπλοκής της FIFA. Υπάρχουν πολλά που γίνονται εκεί. Η ποδοσφαιρική κοινότητα ποτέ δεν θα φτάσει στον πάτο της σήψης”.

Η Γκάνα μπορεί να διαιρεθεί κάλλιστα σε δύο επίπεδα: στην Γκάνα εσωτερικού και την Γκάνα εξωτερικού. Τη δεύτερη… χώρα αντιπροσωπεύουν όλοι οι ποδοσφαιριστές που κατά καιρούς έχουν περάσει από τους δέκτες των τηλεοράσεών μας. Ο Μικαέλ Εσιέν αποτελεί το πρότυπο κάθε αγοριού στη Σένια Μπερέκου, μία κοινότητα στην κεντρική περιφέρεια της Γκάνας, από όπου κατάγεται. Ολοι οι κάτοικοι υποστηρίζουν τον ίδιο και την Τσέλσι, ενώ στο πρόσφατο Μουντιάλ οι πάντες είχαν υψηλές προσδοκίες για τα “μαύρα αστέρια”, διότι εάν η χώρα πήγαινε καλά, ο Εσιέν είχε υποσχεθεί να χτίσει ένα σχολείο κι ένα νοσοκομείο.

“Ο Μικαέλ είναι ο γιος μας”, δηλώνει ο Εμανουέλ Φρίμπονγκ, ένας οδηγός ταξί που ισχυρίζεται ότι μεγάλωσε μαζί με τον μέσο της Τσέλσι: “Μεγάλωσε κι έπαιζε ποδόσφαιρο εδώ προτού φύγει για το εξωτερικό. Ολοι τον υποστηρίζουμε και περιμένουμε να εκπληρώσει την υπόσχεσή του”. Εάν δεν ήταν το ποδόσφαιρο, το πιο πιθανό ήταν ο Εσιέν να ακολουθούσε το παράδειγμα των υπολοίπων συνομηλίκων του στο χωριό και να γινόταν ψαράς, τεχνίτης ή στην καλύτερη περίπτωση δάσκαλος.

Ο Τόνι Γεμπόα, μία μεγάλη μορφή της Αϊντραχτ Φρανκφούρτης, της Λιντς και του Αμβούργου, απήλαυσε δόξα και χρήμα σε Γερμανία και Αγγλία και τώρα εργάζεται στην πατρίδα του, ως ιδιοκτήτης ξενοδοχείων στην πρωτεύουσα Ακρα και στη γενέτειρά του, Κούμασι. Ο Σάμουελ Κουφούρ έμεινε στην ιστορία για τα δάκρυά του μετά τον χαμένο τελικό της Μπάγερν Μονάχου στο Champions League το 1999, ωστόσο τώρα δεν έχει χρόνο για κλάματα, αφού αποτελεί έναν ισχυρό παίκτη στη βιομηχανία του real estate της Γκάνας και δη στις προαναφερθείσες πόλεις. Στην καρδιά της Ακρα, εξάλλου, τοποθετείται το επιβλητικό κτήριο “VAT House”, ιδιοκτησίας του. Ο πρώην διεθνής αμυντικός είναι προϊστάμενος δεκάδων Γκανέζων εργαζομένων και με τα χρήματα που του περισσεύουν χορηγεί υποτροφίες σε εφήβους.

Την ίδια στιγμή, στην… Γκάνα εσωτερικού, ένας από τους κορυφαίους ποδοσφαιριστές που αγωνίζονται στην εγχώρια λίγκα, ο Κουάντουο Πόκου της Ασάντε Κοτόκο, αμείβεται με 330 ευρώ το μήνα. Ενας ακόμα σημαντικός ποδοσφαιριστής, ο Ερικ Μπεκόε, εισπράττει μόλις 125 ευρώ μηνιαίως. Ορισμένοι ντόπιοι σύλλογοι της πρώτης κατηγορίας έχουν πλαφόν μισθών 52 ευρώ το μήνα. Υπάρχουν ποδοσφαιριστές που αμείβονται ακόμη και με 22 ευρώ κάθε μήνα!

Η διαφορά είναι χαώδης και είναι αυτή που προκαλεί πολλές φορές τους παίκτες να βάλουν το δάχτυλο στο βάζο με το μέλι. Ακόμα και τους κορυφαίους, όπως ο Αμπεντί Πελέ Αγιού, ο Κορυφαίος Αφρικανός Ποδοσφαιριστής του 1991 και του 1992 και αδιαμφισβήτητα ένας από τους σπουδαιότερους παίκτες που έχει αναδείξει η αφρικανική ήπειρος. Το 2007 ο πρώην διεθνής επιθετικός μέσος ενεπλάκη σε “στήσιμο” αγώνων του τελικού γύρου για την πρόκριση στην κορυφαία κατηγορία του ποδοσφαίρου της Γκάνας. Οι σύλλογοι που συμμετείχαν στα επίμαχα παιχνίδια ήταν η Νάνια στην οποία ήταν προπονητής-πρόεδρος, η Οκουάχου Γιουνάιτεντ, οι Γκρέιτ Μάρινερς και οι Τούντου Μάιτι Τζετς. Ο Αγιού κρίθηκε ένοχος, με συνέπεια να τιμωρηθεί με πρόστιμο 14.600 ευρώ και αποβολή από κάθε αγωνιστική δραστηριότητα για μία σεζόν. Αργότερα η ποινή περιορίστηκε μόνο σε πρόστιμο 3.600 ευρώ.

Ο πολύπειρος μέσος της Γκάνας, μέλος της εθνικής στο ρόστερ του Μουντιάλ της Νότιας Αφρικής, ο Στέφεν Απια, είχε πέσει και αυτός παλαιότερα στην “τσιμπίδα” του νόμου. Το 2004 είχε κριθεί ένοχος για συμμετοχή σε “στήσιμο” αγώνων. Ο ίδιος ο νυν αμυντικός μέσος της ιταλικής Τσεζένα είχε παραδεχθεί πως δεχόταν πληρωμές και τις διαμοίραζε σε άλλους παίκτες στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004. Κάτι παρόμοιο συνέβη το 2006, στο Μουντιάλ της Γερμανίας, όπου η εθνική Γκάνας φέρεται να παραχώρησε τη νίκη στο παιχνίδι της κόντρα στη Βραζιλία στη φάση των 16 του θεσμού (3-0).

Ο δημοσιογράφος-ερευνητής Ντέκλαν Χιλ, συγγραφέας του βιβλίου “The Fix – Soccer and Organised Crime” (σ.σ. στη χώρα μας “Τα Στημένα-Ποδόσφαιρο και Οργανωμένο Εγκλημα”, εκδόσεις “Πολύτροπον”), ισχυρίζεται και καταγράφει στο έργο του ότι του είχαν πει αυτοπροσώπως και επ’ ακριβώς το σκορ της αναμέτρησης των δύο χώρων δύο ημέρες πριν το ματς.

2006: Βραζιλία-Γκάνα 3-0

Η φημολογία περί “στημένων” αγώνων στη Γκάνα άρχισε αρκετά πιο παλιά, το 1997, όταν ερευνητές ανακάλυψαν ότι η εθνική ομάδα είχε ανοίξει δίαυλο επικοινωνίας με Ασιάτες ανθρώπους του στοιχήματος. Ο Ντέκλαν Χιλ υποστηρίζει ότι το εν λόγω κύκλωμα ερχόταν σε επαφή με τον Αμπουκαρί Νταμπά, που ήταν πρώην διεθνής παίκτης και προπονητής της Γκάνας κ-17 και ο οποίος είχε πρόσβαση σε όλα τα επίπεδα ποδοσφαίρου της χώρας.

Οι αξιωματούχοι του εγχωρίου ποδοσφαίρου κατηγορούνται για διαφθορά και εντός των τειχών και συγκεκριμένα για το πρωτάθλημα. Ο πρόεδρος της τοπικής ομάδας Πιούρτζοϊ Σταρς, Αϊζακ Τέτε, επέρριψε δημοσίως την ευθύνη του υποβιβασμού του συλλόγου του σε χαμηλότερη κατηγορία στους τοπικούς παράγοντες: “Σας προκαλώ (σ.σ. αναφερόταν στα ΜΜΕ) να σκάψετε βαθύτερα και να αποκαλύψετε τη διαφθορά που λυμαίνεται το ποδόσφαιρο της Γκάνας. Υπάρχει μεγάλη διαφθορά στο ποδόσφαιρο και όλα τα διαθέσιμα χέρια πρέπει να βοηθήσουν να εξαλειφθεί αυτό το φαινόμενο. Απευθύνομαι ταπεινά στον Πρόεδρο, τον Υπουργό Νεολαίας και Αθλητισμού, στον Πρόεδρο της Ομοσπονδίας και στο Εθνικό Αθλητικό Συμβούλιο να συγκεντρωθούν και να δράσουν μαζί εναντίον της διαφθοράς στο ποδόσφαιρο της Γκάνας, ειδάλλως θα αποτύχουμε ως έθνος”. Οι απόψεις του απηχούσαν αυτές του προέδρου της λίγκας, Γουέλμπεκ Αμπρα Απια, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι θεωρητικά όλοι οι σύλλογοι συμμετείχαν σε “διεφθαρμένες πράξεις”.

Παρ’ όλα αυτά, αντίθετα με τις υπόλοιπες αφρικανικές χώρες που αντιμετωπίζουν προβλήματα διαφθοράς στο ποδόσφαιρό τους, η Γκάνα δεν έχει επηρεαστεί ακόμα. Πρόκειται για μία από τις αρχαιότερες ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες της ηπείρου και δαπανά πάρα πολλά χρήματα στις υποδομές και τις ακαδημίες, με απτά αποτελέσματα. Οι “μικρές” εθνικές κατακτούν διεθνή τουρνουά σε παγκόσμιο επίπεδο και η εθνική αντρών έφτασε μέχρι τα προημιτελικά του Μουντιάλ, παρότι συμμετείχε μόλις για δεύτερη φορά στο θεσμό.

Ο μέσος όρος ηλικίας των “μαύρων αστεριών”, τα μόλις 24 χρόνια, υποδεικνύουν ότι ως εθνική το μέλλον προμηνύεται λαμπρό. Εφόσον, όμως, οι “γκρίζες” ζώνες στο ποδόσφαιρο συντηρηθούν, το άθλημα ανά πάσα στιγμή μπορεί να “δολοφονηθεί” προς τέρψιν εφήμερων, ιδιοτελών βλέψεων που υποφώσκουν σε κάθε ομοσπονδία ανά τον πλανήτη…