Ερευνα: Ο αφελληνισμός των πρωταθλημάτων μας σε πλήρη εξέλιξη

Το Παρατηρητήριο Επαγγελματιών Ποδοσφαιριστών (Professional Football Players Obserbvatory) συστάθηκε το 2005 και αποτελεί μία ερευνητική ομάδα που απαρτίζεται από ακαδημαϊκούς τμημάτων διεθνών πανεπιστημίων με αντικείμενο τον αθλητισμό. Η έρευνά του με την ονομασία “Global Player Migration Report” διεξήχθη σε συνεργασία με τη γνωστή ιστοσελίδα ποδοσφαιρικών δεδομένων “soccerassociation.com”.

Στόχος της έρευνας να εντοπιστούν οι τάσεις της ποδοσφαιρικής αγοράς όσον αφορά τις διακρατικές μετακινήσεις. Και τα αποτελέσματα δεν είναι ενθαρρυντικά, όσον αφορά στη χώρα μας. Η Ελλάδα, τόσο στη Super League, όσο και στη Football League που λήφθηκαν υπόψιν, εισήγαγε 2 παίκτες ανά σύλλογο μέσα στο 2010.

Με το ρυθμό αυτόν, όπως γνωρίζουμε καλά, να αυξάνεται και όχι να μειώνεται, η αναλογία Ελλήνων-ξένων θα μεταβάλλεται συνεχώς εις βάρος του γηγενούς στοιχείου, εξέλιξη που εκτός των άλλων θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στην ποιότητα της Εθνικής ομάδας. Η Κύπρος και η χώρα μας είναι οι 2 ομοσπονδίες με τις περισσότερες εισαγωγές αλλοδαπών ποδοσφαιριστών από τις υπό εξέταση χώρες και μάλιστα με διαφορά από τις υπόλοιπες.

Την ίδια στιγμή, στο εξωτερικό η Βραζιλία και τη Αργεντινή συνεχίζουν την αθρόα εξαγωγή παικτών προς πάσα κατεύθυνση, με τη χώρα μας να αποτελεί δημοφιλή προορισμό. Ο δίαυλος επικοινωνίας Βραζιλίας-Πορτογαλίας κυριαρχεί στις διεθνείς μεταγραφές, ενώ από κοντά ακολουθεί και αυτός της Ελλάδας με την Κύπρο.

Δείτε τα γραφήματα της έρευνας και διαβάστε τα σχετικά συμπεράσματα μέσω του Contra.gr.

---

Κύπρος και Ελλάδα εμφανίζονται ως οι χώρες με τις περισσότερες εισαγωγές ξένων ποδοσφαιριστών και μάλιστα με σχετική διαφορά από την 3η χώρα, την Πορτογαλία και αρκετά μεγάλο με την 4η Αγγλία. Εάν συνυπολογίσουμε ότι οι περισσότερες εισαγωγές ξένων παικτών των Ιβήρων αφορούν Βραζιλιάνους, ήτοι “μακρινούς συγγενείς”, η πραγματική “ψαλίδα” ανοίγει ακόμη περισσότερο. Με την έρευνα να λαμβάνει υπόψιν 34 ομάδες της Super League και της Football League από το ελληνικό ποδόσφαιρο, ο μέσος όρος μεταγραφών αλλοδαπών ποδοσφαιριστών του 2010 ανέρχεται σε 6 ανά ομάδα.

Πιο συγκεκριμένα, στην κορυφή της λίστας των συλλόγων με τις περισσότερες μεταγραφές ξένων το 2010 βρίσκεεται η κυπριακή ΑΕΠ από 18. Ακολουθούν 3 ομάδες με 16 μεταγραφές, εκ των οποίων η μία προέρχεται από την Ελλάδα. Ο λόγος για τον Ηρακλή, που μαζί με τον Ολυμπιακό Λευκωσίας και τη Σέλτικ φιγουράρουν στη 2η θέση της σχετικής κατάταξης. Στην 5η βρίσκεται η Ανόρθωση με 15 και στην 7η βρίσκουμε τη 2η ελληνική ομάδα, τον Ολυμπιακό, με 14 μεταγραφές μη Ελλήνων παικτών. Μία μεταγραφή λιγότερη έχει ο Άρης και η Ξάνθη που βρίσκονται στο γκρουπ ομάδων της 16ης θέσης.

Είναι πασιφανές από τα στοιχεία ότι στο ελληνικό πρωτάθλημα εμφανίζεται έστω και ακουσίως το φαινόμενο του αφελληνισμού. Οι παράγοντες προτιμούν ξένους ποδοσφαιριστές ως πιο φθηνή λύση, οι οποίοι, όπως θα δούμε παρακάτω στην ανάλυση, δεν αποχωρούν από το πρωτάθλημα, αλλά μετακινούνται μεταξύ των ομάδων. Με δεδομένο ότι το 2010 δεν είναι η 1η χρονιά αυτού του φαινομένου, εάν δεχθούμε τους 6 ξένους ανά ομάδα ετησίως ως ρυθμό εισροής αλλοδαπών παικτών στη χώρα, γίνεται εύκολα κατανοητό ότι σε μερικές σεζόν ο εντοπισμός Ελληνα στις ενδεκάδες των συλλόγων μας θα φαντάζει κατόρθωμα.

Το χειρότερο συμπέρασμα που εξάγεται από το συγκεκριμένο πεδίο της αναφοράς είναι το γεγονός ότι η κατάσταση δεν αφορά μόνο τα ανώτερα “στρώματα” του ποδοσφαίρου μας, αλλά και την Football League, όπου η αθρόα εισροή ξένων παικτών αποτρέπει την ουσιαστική και παραγωγική ενασχόληση των συλλόγων με τις ακαδημίες τους. Η “εύκολη λύση” γεμίζει το ρόστερ με φθηνό εργατικό δυναμικό και η αυτόματη τροφοδοσία της Super League με ελληνικό ταλέντο από τις χαμηλότερες κατηγορίες διακόπτεται λόγω έλλειψης… πρώτων υλών: Ελλήνων παικτών.

Σε διεθνές επίπεδο, οι σύλλογοι που προέρχονται από την UEFA έχουν την τάση να εισάγουν περισσορους ποδοσφαιριστές από αυτούς που τοποθετούνται σε άλλες συνομοσπονδίες. Μέσα στο 2010 εμφανίζονται 25 ευρωπαϊκοί σύλλογοι με περισσότερες από 11 μεταγραφές αλλοδαπών. Οι περισσότεροι εξ αυτών δεν ανήκουν στα κορυφαία πρωταθλήματα της ηπείρου, κάτι που υποδεικνύει ότι οι διεθνείς μεταγραφές αποτελούν πλέον κοινή στρατηγική.

Στην αντίπερα όχθη, κανείς σύλλογος εκτός Ευρώπης δεν έχει εισάγει περισσότερους από 9 αλλοδαπούς. Οι υψηλότεροι αριθμοί εμφανίζονται στο υπό ανάπτυξη πρωτάθλημα των ΗΠΑ/Καναδά (MLS), οι οποίοι υπογραμμίζουν και την τοπική οικονομική ευμάρεια που επικρατεί σε μία περίοδο “ισχνών αγελάδων” στο άθλημα.

Μία σημαντική παράμετρος των μεταγραφών ξένων ποδοσφαιριστών είναι η ηλικιακή. Στην Ελλάδα, τόσο στη Super League, όσο και στη Football League, επιλέγονται ποδοσφαιριστές σχετικά μεγάλοι σε ηλικία. Ο μέσος όρος στην 1η τη τάξει κατηγορία του ελληνικού πρωταθλήματος είναι τα 27,57 χρόνια (σε δείγμα 146 παικτών) και στη 2η τα 26,96 χρόνια (σε δείγμα 59 παικτών).

Το αντιπαράδειγμα της Ελλάδας γίνεται πιο εμφανές εάν συλλογιστούμε πως από τις 15 κατηγορίες που εισάγουν τους πιο ηλικιωμένους αλλοδαπούς ποδοσφαιριστές, μόλις οι 3 βρίσκονται στην Ευρώπη. Η Super League (13η θέση), η 1η κατηγορία της Λευκορωσίας (7η θέση με 27,94 μ.ό.) και η 2η κατηγορία της Ρωσίας (14η με 27,39 μ.ό.).

Το σύνηθες μέτρο στην Ευρώπη που δεν εφαρμόζει η χώρα μας είναι να αγοράζονται αλλοδαποί ποδοσφαιριστές με μεταπωλητική αξία, ήτοι σχετικά μικροί, ώστε οι σύλλογοι, όταν τους χρησιμοποιήσουν για το χρονικό διάστημα που επιθυμούν, να μπορούν να τους πουλήσουν και να βγάλουν κέρδος ή να μειώσουν τη ζημία από την μεταγραφή τους. Στις υπόλοιπες ηπείρους πρωταρχικός και πολλές φορές μοναδικός στόχος μιας μεταγραφής είναι η ενίσχυση του ρόστερ, ανεξαρτήτως κόστους.

Στον τομέα των επαναπατρισμών, οι χώρες με τις περισσότερες εξαγωγές ποδοσφαιριστών είναι και αυτές με τις περισσότερες επιστροφές. Η Βραζιλία διατηρεί ισχνό προβάδισμα έναντι της Αργεντινής με 135 επιστροφές έναντι 131. Τα τελευταία χρόνια παρακολουθήσαμε επαναπατρισμούς σπουδαίων ποδοσφαιριστών στις 2 χώρες, όπως του Ροναλντίνιο, του Ρονάλντο, του Ρομπέρτο Κάρλος, του Αντριάνο, του Λουίς Φαμπιάνο, του Χουάν Ρομάν Ρικέλμε, του Χουάν Σεμπαστιάν Βερόν, Γκιγέρμο Μπάρος Στσελότο, του Φράνκο Σουκουλίνι ή των “δικών” μας Κριστιάν Λεντέσμα (Ολυμπιακός), Σεμπαστιάν Ρομέρο (Παναθηναϊκός), Ρομπέρτο Μπατιόν (Αρης), Λεονέλ Νούνιες (Ολυμπιακός), Φακούντο Πάρα (ΑΕΛ), Λεάντρο Γκρασιάν (Αρης), Κάρλος Αραούχο (ΑΕΚ), Κάρλος Αράνο (Αρης). Περιπτώσεις παικτών που είτε βρίσκονται στη “δύση” της καριέρας τους, είτε δεν κατάφεραν να πείσουν τους ευρωπαϊκούς συλλόγους.

Οι σύλλογοι αναζητούν ταλέντο, ποιοτικούς ποδοσφαιριστές και οι παίκτες από φτωχές χώρες αναζητούν διέξοδο. Ο συνδυασμός αυτός αναπόφευκτα φέρνει στην κορυφή των χωρών που εξάγουν ποδοσφαιριστές τη Βραζιλία με 283 παίκτες, ενώ το αντιστοιχο “εργοστάσιο” της Αργεντινής έδωσε 215 “τελικά προϊόντα” το 2010. Εξίσου σημαντική στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο η συνεισφορά της Σερβίας με 150 παίκτες και ακολουθούν Ουρουγουάη, Γαλλία, Ισπανία, Κολομβία, Πορτογαλία, Κροατία, Ολλανδία και Σλοβακία συμπληρώνουν τις πρώτες 10 επιδόσεις. Αυτές οι χώρες αντιπροσωπεύουν το 50% των εξαγωγών γηγενών ποδοσφαιριστών από τις 103 ομοσπονδίες που εξετάστηκαν. Το 27% αφορά τις 3 πρώτες.

Εχοντας κατακτήσει το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 2004 με βασικό άξονα την άρτια αμυντική λειτουργία, δεν προκαλεί ερωτήματα η παρακάτω διαπίστωση. Η χώρα μας εξάγει ελάχιστους επιθετικογενείς ποδοσφαιριστές και συγκεκριμένα η αναλογία τερματοφυλάκων-αμυντικών/μέσων-επιθετικών είναι 1:1. Οι μικρότερες εξαγωγές επιθετικογενών παικτών ανήκουν στη Δανία, ακολουθεί η Ιταλία, το Βέλγιο και 4η είναι η Ελλάδα.

Στον αντίποδα, σχεδόν το 80% των Γκανέζων που ξενιτεύθηκαν είναι είτε μέσοι, είτε επιθετικοί, ενώ σε μία πιο γενική ανάλυση, οι μεταγραφές επιθετικογενών παικτών από την Αφρική ανέρχονται στο 81%, από τη Νότια Αμερική στο 69,2%, απο’την Κεντρική, Βόρεια Αμερική και Καραϊβική στο 63,2%, από την Ασία και την Ωκεανία στο 58,7% και από την Ευρώπη στο 59,3%.

Ενα στοιχείο που χαρακτηρίζει το ελληνικό ποδόσφαιρο είναι πως εξάγει γηγενείς ποδοσφαιριστές σε σχετικά μικρή ηλικία. Συγκριτικά με το σύνολο των υπό εξέταση χωρών, η Ελλάδα βρίσκεται στην 12η θέση, με μέσο όρο ηλικίας των 14 παικτών που έφυγαν τα 24,88 χρόνια.

Κυρίαρχη χώρα σε αυτήν την κατηγορία είναι η Αγγλία, αφού όσοι ποδοσφαιριστές αποφασίσουν να κάνουν το βήμα στο εξωτερικό δεν έχουν συμπληρώσει καν τα 22 χρόνια (21,81 ο μέσος όρος σε 14 περιπτώσεις). Αντιθέτως, οι Ρουμάνοι καθυστερούν απελπιστικά να πάρουν την απόφαση της “μετανάστευσης”, ενώ το ίδιο συμβαίνει και με τους Ισπανούς που βρίσκονται στην 4η θέση της σχετικής κατάταξης.

Η πλειοψηφία των συλλόγων που εξάγουν γηγενής ποδοσφαιριστές αφορά ομάδες της Νότιας Αμερικής. Κατά το 2010, στην κορυφή εντοπίζονται 3 σύλλογοι από τις όχθες του ποταμού Ρίο ντε λα Πλατα, η Ρίβερ Πλέιτ (14), η Μπόκα Τζούνιορς (13) και η Νασιονάλ (13).

Εάν σε αυτές τις αποχωρήσεις προστεθούν οι αλλοδαποί παίκτες που παίρνουν μεταγραφή από σύλλογο εκτός της πατρίδας τους, τότε η Ουντινέζε με 23 εξαγωγές παικτών περνά στην κορυφή της λίστας και ακολουθεί με 22 η Μπενφίκα. Σε αυτήν την κατάταξη βρίσκουμε και 1 ελληνική ομάδα, τον Παναθηναϊκό, ο οποίος με 12 εξαγωγές γηγενών και αποχωρήσεις ξένων μέσα στο 2010 βρίσκεται στη 14η θέση.

Το θετικό για το ελληνικό στοιχείο στο ποδόσφαιρό μας είναι πως όχι μόνο εισάγουμε αρκετούς ξένους παίκτες, 6 ανά ομάδα ετησίως στις 2 μεγάλες κατηγορίες, αλλά εξάγουμε επίσης αρκετούς. Η Ελλάδα βρίσκεται ψηλά και σε αυτήν την κατηγορία και συγκεκριμένα στην 4η θέση, με 139 αποχωρήσεις αλλοδαπών παικτών μέσα στο 2010 ή αλλιώς 4 ανά σύλλογο.

Ακόμα κι έτσι, ο ρυθμός εισροής ξένων παικτών στη χώρα μας είναι αρνητικός. Οι μεταγραφές στις 34 ομάδες της Super League και της Football League μόνο από το 2010 άφησαν επιπλέον 66 αλλοδαπούς ποδοσφαιριστές, ήτοι 2 ανά σύλλογο, επιβεβαιώνοντας με τον πιο τρανό τρόπο πως οι παράγοντες εμπιστεύονται περισσότερο τους ξένους παίκτες, κρίνοντας καλύτερο τον λόγο ποιότητα/τιμή ενός αλλοδαπού ποδοσφαιριστή, σε σχέση με τον αντίστοιχο λόγο των Ελλήνων.

Σε διεθνές επίπεδο η Αγγλία κατέχει την κορυφή της λίστας με τεράστια διαφορά την 2η χώρα (Γερμανία). Την περσινή χρονιά καταγράφηκαν 241 περιπτώσεις αλλοδαπών παικτών που αποχώρησαν από την Αγγλία, εκ των οποίων οι 111 αφορούσαν την Premier League (5,5 ανά σύλλογο), αριθμοί που υποδεικνύουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι παίκτες να ανταπεξέρθουν ή να προσαρμοστούν στο ποδόσφαιρο της χώρας.

Η “καρδιά” της παγκόσμιας ποδοσφαιρικής οικονομίας “χτυπά” αδιαμφισβήτητα στην Ευρώπη, ωστόσο η πραγματική “πηγή” της παγκοσμιοποίησης του αθλήματος βρίσκεται στη Νότια Αμερική. Μέσα στο 2010, οι σύλλογοι από τη Βραζιλία και την Αργεντινή έκαναν μία σωρεία μεταγραφικών κινήσεων ανταλλάσσοντας παίκτες με χώρες από άλλες 3 ποδοσφαιρικές συνομοσπονδίες. Οι 3 πιο δημοφιλείς διαδρομές μετακίνησης παικτών είναι η Βραζιλία-Πορτογαλία (95 παίκτες έφυγαν από τη χώρα του καφέ για την Ιβηρική και 21 ακολούθησαν αντίθετο δρομολόγιο), η Αγγλία-Σκοτία (67-24) και η Αργεντινή-Χιλή (56-29). Αξιοσημείωτος είναι και ο δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.

Οι διεθνείς ροές παικτών μεταξύ χωρών της ίδιας συνομοσπονδίας παραδοσιακά υποσκελίζουν αυτές μεταξύ διαφορετικών. Οι περισσότερες εξ αυτών διεξάγονται στην Ευρώπη και τη Νότια Αμερική. Μέσα στο 2010, ένας σύλλογος της CONMEBOL απέκτησε 2,54 παίκτες από άλλες ομάδες της συνομοσπονδίας. Ο ίδιος αριθμός συλλόγου της UEFA αγγίζει τους 3,17 παίκτες. Οι ίδιες τιμές μειώνονται εάν εξαιρέσουμε τις περιπτώσεις επαναπατρισμού.

Η Βραζιλία αποτελεί τον μεγαλύτερο εξαγωγέα ποδοσφαιριστών παγκοσμίως, έχοντας εξάγει παίκτες σε 58 χώρες, η Αργεντινή 44, η Σερβία 40, η Κροατία 36 και η Νιγηρία 35. Η Πορτογαλία αποτελεί τον μεγαλύτερο εισαγωγέα Βραζιλιάνων με 95 παίκτες μέσα στο 2010. Απο εκεί και πέρα, η Ασία είναι δημοφιλής προορισμός (Νότια Κορέα, Ιαπωνία, Ιράν ακολουθούν την Πορτογαλία), ενώ από τις πρώτες θέσεις δεν λείπει η Ελλάδα. Η χώρα μας το 2010 έφερε 9 Βραζιλιάνους και βρίσκεται στην 7η θέση της λίστας μαζί με την Ιταλία.

Ενδιαφέρον προκαλεί και ο χάρτης των μεταβατικών σταθμών στην πορεία ενός ποδοσφαιριστή. Με τον νόμο Μποσμάν και το άνοιγμα των συνόρων, η καριέρα ενός ποδοσφαιριστή συνήθως περιλαμβάνει αρκετές χώρες. Σε αντίθεση με τις προσδοκίες του, αλλά και αυτές των συλλόγων και των μάνατζερ που απασχολεί, οι περιπτώσεις καριέρας μεταξύ διαφορετικών χωρών συνιστούν ένδειξη πτωτικής πορείας.

Για παράδειγμα, αρκετοί Βραζιλιάνοι που μεταναστεύουν αρχικά στην Πορτογαλία αδυνατούν να ανεβάσουν τον πήχη μετακομίζοντας σε καλύτερα πρωταθλήματα και καταλήγουν στην Κύπρο, τη Ρουμανία η την Αρμενία. Ομοίως, αρκετοί Ιρλανδοί και Ουαλοί ποδοσφαιριστές που δεν ανταπεξέρχονται στην Αγγλία, συνεχίζουν την καριέρα τους στη Σκοτία. Η μοναδική αξιοσημείωτη περίπτωση αντίθετης ροής είναι οι Αργεντινοί που χρησιμοποιούν τη Χιλή ως σκαλοπάτι για να αγωνιστούν στο Μεξικό.

Εάν λάβουμε υπόψιν όλες τις διεθνείς μεταγραφικές κινήσεις μεταξύ των 101 πρωταθλημάτων και κατηγοριών της έρευνας, η Γαλλία έχει τη μεγαλύτερη αρνητική μετανάστευση, αφού δίνει στις υπόλοιπες χώρες πολύ περισσότερους ποδοσφαιριστές από όσους παίρνει. Συγκεκριμένα, το 2010 έδωσε 149 παίκτες και πήρε 79.

Η χώρα μας βρίσκεται στο λάθος άκρο του σχετικου πίνακα και συγκεκριμένα στην 65η θέση, ήτοι την 5η από το τέλος. Αυτό διότι πέρυσι αποχώρησαν 146 παίκτες της με προορισμό χώρα του εξωτερικού και ήρθαν από έξω 184 ποδοσφαιριστές. Εάν, δε, εξαιρέσουμε από τη λίστα τις περιπτώσεις ξένων που αποχωρούν από το ελληνικό πρωτάθλημα και επαναπατρισμών Ελλήνων ποδοσφαιριστών, τότε το 2010 είχαμε εκροή 16 Ελλήνων και εισροή 175 ξένων, επίδοση που φέρνει τη χώρα μας στην προτελευταία θέση, με τελευταία την Κύπρο (4-178).