Η απάτη θεωρείται επιτυχία
Για παράδειγμα, εντός αγωνιστικού χώρου, ο Μπαζίλ Μπολί, παλιός παίκτης της Ολυμπίκ Μασσαλίας, περιβόητος ως ένας αμυντικός που του άρεσε να κακοποιεί τους αστραγάλους των αντιπάλων του, διηγήθηκε μία ημέρα πως έλαβε το βάπτισμα του πυρός. Το 1983 σώριασε κάτω με μία κουτουλιά τον Καμερουνέζο Ροζέ Μιλά, που του έριχνε συνεχώς ανυπόφορες αγκωνιές. Ετσι ο Μπολί απέκτησε εμπειρία: “Αυτό το μάθημα της μύησης που πήρα: χτύπα προτού σε χτυπήσουν, αλλά χτύπα διακριτικά”.
Για το επαγγελματικό ποδόσφαιρο, όπως και αλλού, το αδίκημα ενδιαφέρει λιγότερο από μία καλή δικαιολογία. Στο όνομα της επιτυχίας η απάτη θεωρείται πλέον επιτυχία, κατόρθωμα. Πιστεύω ότι γίνομαι κατανοητός. Η λέξη κουλτούρα σημαίνει καλλιέργεια. Διερωτάται κανείς τι καλλιεργεί σ’ εμάς μία τέτοια κουλτούρα της εξουσίας του ποδοσφαίρου μας; Ποιές μπορεί να είναι οι θλιβερές σοδειές μιας εξουσίας που σε άλλους τομείς πολύ σοβαρότερους από το ποδόσφαιρο προσφέρει ατιμωρησία. Για παράδειγμα σε πολιτικούς υπεύθυνους για χιλιάδες παραβάσεις καθήκοντος;
Ο αθλητισμός σήμερα έχει πολιτικοοικονομικές προεκτάσεις. Δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί ως απλή διασκέδαση αθλουμένων και θεατών. Τα διακυβευόμενα συμφέροντα, τα συνυφασμένα με τον αθλητισμό καλύπτουν το σύνολο των καθημερινών μας ενασχολήσεων είτε αυτές είναι οικονομικής, είτε κοινωνικής, είτε παιδαγωγικής, είτε πολιτικής φύσεως.
Οι οπαδικές συμπεριφορές είναι αντικείμενο μεγάλης κουβέντας κάθε φορά που κάτι στραβώνει και γκρεμίζεται το σύμπαν. Κατηγορούμενες εκτός από τις ομάδες είναι και οι αιτίες που προκάλεσαν τη βία. Οπως τα οικονομικά συμφέροντα, τα κοινωνικά προβλήματα, η έλλειψη εκπαίδευσης από το σχολείο. Ωστόσο, αν θέλουμε να είμαστε ρεαλιστές, προκειμένου να συμβάλει ο αθλητισμός στην παιδεία του πολίτη, είναι επιτακτική ανάγκη να εφαρμοστούν συντονισμένα τρεις θεωρίες, οι οποίες αφορούν αντιστοίχως το άτομο, την παιδεία και τον κοινωνικό ιστό.
Ο αθλητισμός από τη φύση του είναι ένας συμβολισμός της πειθαρχίας. Υπό μία ευρύτερη έννοια η πειθαρχία πρέπει να επεκτείνεται και στις κερκίδες καθώς ο κόσμος αποτελεί κομμάτι του αθλητικού γεγονότος. Πρέπει όμως να χρησιμοποιούμε τον αθλητισμό για να εκπαιδεύσουμε τους ανθρώπους στην αναντίρρητη υποταγή και πειθαρχία; Μήπως ο αθλητισμός είναι ένας τρόπος να μάθει κανείς να σέβεται τους κανόνες και τους κανονισμούς, ακόμα κι όταν αυτοί στερούνται νοήματος; Μήπως πρέπει να πάρουμε κατά γράμμα τη ρήση του Ζαν-Ζακ Ρουσώ: “Οσο πιο ασθενικό είναι το σώμα, τόσο περισσότερο κυβερνάει, όσο δυνατότερο είναι τόσο περισσότερο υπακούει;
Τι σχέση έχει όμως το πνεύμα του πολίτη; Ο αθλητισμός είναι παιδαγωγικό μέσο στον βαθμό που μπορεί να εκπαιδεύσει υπεύθυνους πολίτες, δηλαδή ελεύθερους ανθρώπους, ικανούς να αλλάξουν τη ροή της ζωής τους. Είναι πεδίο στο οποίο συναντώνται όλες οι δημοκρατικές αξίες, ιδίως αυτή της ισότητας. Επιτρέπει να εξηγηθούν, να ενσωματωθούν όλες οι κοινωνικές συνιστώσες με τη διαφορετικότητα τους χωρίς ιεραρχία αξιών, στην ανοικοδόμηση της συλλογικότητας στην οποία ο καθένας θα έχει έναν ρόλο, μία φιλοδοξία στην υπηρεσία του δημοσίου συμφέροντος.
Πώς να μιλήσουμε για δημοκρατία όταν το στοιχειωδέστερο δικαίωμα, το δικαίωμα της κριτικής και η απαίτηση για ισονομία στις αποφάσεις δεν γίνονται καθόλου σεβαστά; Καμιά διοίκηση θεσμικού φορέα ή ομάδας δεν δέχεται την κριτική της οργάνωσης και των αποφάσεων της, όποιος κι αν είναι ο σκοπός της. Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια κατάσταση όπου οι θεσμοί έχουν εγκαταλείψει τη συμβολική τους λειτουργία, με την οποία ταυτίζονται οι αθλούμενοι για να περάσουν σε μία λειτουργία,περισσότερο ύποπτη, αποκρουστική.
Αυτή είναι η αντίφαση του σύγχρονου αθλητισμού: μια μικρή ομάδα ανθρώπων καλεί εμμέσως το σύνολο των πολιτών να την μιμηθεί στην αναζήτηση της ευχαρίστησης μέσα από τον αθλητισμό, αλλά του απαγορεύει να αμφισβητήσει τους θεσμούς με τη δαμόκλεια σπάθη του “αποκλεισμού”. Οπως στην εποχή των ψυχιατρείων στη Σοβιετική Ενωση, μόνο ένας “τρελός” μπορούσε να αμφισβητεί την πραγματικότητα της κοινωνίας στην οποία ζει. Αυτό και μόνο δικαιολογεί τον εγκλεισμό του. Τι σημαίνει αυτό; Οτι η απαίτηση για ισονομία στο Πρωτάθλημα αποτελεί κίνδυνο για την επίπλαστη ισχύ των καλομαθημένων ομάδων.
