Ο φίλος στην ανάγκη φαίνεται…

Το πρώτο λάθος που γίνεται όταν συζητάμε για το ελληνικό ποδοσφαιρικό παρασκήνιο είναι αυτή η επανάληψη των κλισέ: το πρώτο λέει πως “παλιά δεν γίνονταν αυτά”.

Όποιος θέλει να βρει πότε τελικά “δεν γίνονταν αυτά”, καταλήγει να φτάνει στην εποχή των… αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων. Και εκεί διαπιστώνει πως και τότε “γίνονταν αυτά”, παρότι δεν έπαιζαν μπάλα. Αθλητές που τα έπαιρναν για να κάτσουν να χάσουν, παραβάσεις κανονισμών, προσπάθεια για νίκη με αθέμιτα μέσα, αντιδικίες που οδηγούσαν μέχρι και σε εχθροπραξίες ανάμεσα στις πόλεις των εμπλεκόμενων αθλητών. Αποδείξεις για όλα αυτά, τα αγάλματα του Δία περιμετρικά του σταδίου: φτιάχνονταν με τα λεφτά των παρανόμων και στη βάση τους γραφόταν το όνομά τους. Και πρόστιμο και αιώνια ντροπή.

Το άλλο κλισέ όσων αγανακτούν με “το ελληνικό ποδόσφαιρο των φιλικών” είναι το “μόνο στην Ελλάδα γίνονται αυτά”. Η δική μου -κλισέ- απάντηση είναι πως το φαινόμενο του να κερδίζει ο ενδιαφερόμενος τον αδιάφορο είναι (σχεδόν) παγκόσμιο. Δεν λέω πως συμβαίνει πάντα και παντού, αλλά κανείς δεν μπορεί να με πείσει πως συμβαίνει μόνο εδώ και πουθενά αλλού.

Δεν χρειάζεται να σκεφτώ πολύ για παραδείγματα. Θυμάμαι το Euro του 2000: τελευταία αγωνιστική ομίλων και τα ματς στον 3ο όμιλο είναι Γιουγκοσλαβία-Ισπανία και Σλοβενία-Νορβηγία. Οι Νορβηγοί φέρνουν 0-0 με τους Σλοβένους, αποτέλεσμα που τους αρκεί για να προκριθούν, εκτός αν αν νικήσουν οι Ισπανοί. Οι Ίβηρες χάνουν 3-2 απ’τη Γιουγκοσλαβία μέχρι το 90’, όμως το τελικό 0-0 στο άλλο ματς καθιστά αδιάφορους του Γιουγκοσλάβους και μένουν οι καθυστερήσεις. Είναι αρκετές: ένα γκολ ο Μεντιέτα στο 94’, άλλο ένα ο Αλφόνσο στο 96’. Οι αδιάφοροι δέχθηκαν μια “επική” ανατροπή, και αμφότερες οι ομάδες πέρασαν στην επόμενη φάση.

Ίδιο παράδειγμα, το πρόσφατο Ντόρτμουντ-Μαρσέιγ, που ακόμα και σήμερα οι φίλοι του Ολυμπιακού χαρακτηρίζουν “στημένο”. Δεν χρειάζεται στήσιμο, το μόνο που χρειάζεται μια ομάδα με κίνητρο κόντρα σε μια ομάδα που πια δεν έχει κίνητρο, εξαιτίας του αποτελέσματος στον άλλον αγώνα. Δύο γκολ σε 85’ και 87’, ανατροπή, γεια σας.

Συμβαίνει και στις καλύτερες οικογένειες, όπως στην Αγγλία: το 2007 η Γουέστ Χαμ σώθηκε επειδή κέρδισε λίγο πριν το τέλος την Άρσεναλ και την τελευταία αγωνιστική τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, μέσα στο Ολντ Τράφορντ. Η ομάδα του Βεγνγκέρ ήταν αδιάφορη, γιατί είχε εξασφαλισμένη θέση στην τετράδα και δεν μπορούσε να τερματίσει ψηλότερα, και η Γιουνάιτεντ είχε ήδη κατακτήσει το πρωτάθλημα και έκανε φιέστα. Δύο νίκες με 1-0 κόντρα σε αδιάφορα μεγαθήρια έσωσαν μια ομάδα που είχε τη δεύτερη χειρότερη άμυνα στο πρωτάθλημα.

Δεν μιλάμε για στησίματα, ούτε για δωροδοκίες διαιτητών ή παικτών, ούτε για “μπισκότο”, αποτέλεσμα δηλαδή που βολεύει και τους δύο όπως το 2-2 της Σουηδίας με τη Δανία το 2004. Μιλάμε για τον αδιάφορο που χάνει απ’αυτόν που έχει το κίνητρο. Συμβαίνει. Όχι πάντα, αλλά συμβαίνει. Στο Euro, στην Πρέμιερ Λιγκ, στο Champions League.

Πάμε στα δικά μας. Παλιότερα το φινάλε του πρωταθλήματος ήταν μια πραγματική αρένα. Αξέχαστοι παράγοντες έδιναν ομηρικές μάχες, ακόμα και στα ματς που είχαν μονόπλευρο ενδιαφέρον. Δεν αρκούσε το να έχεις έναν αδιάφορο αντίπαλο, αφού ακόμα κι αυτοί που είχαν υποβιβαστεί, “έστηναν διόδια”, που σημαίνει πως έβγαζαν μια ταρίφα και πουλούσαν ακριβά την αδιαφορία τους. Κανείς δεν λογιζόταν ως “σίγουρος φίλος” και αν δεν του τά’δινες, μπορούσε κάλλιστα να τα πάρει από άλλη ομάδα για να σε παίξει στα ίσια.

Ακόμα κι αν δύο ομάδες τα έβρισκαν και έστηναν το ματς, τίποτα δεν ήταν 100% βέβαιο. Τελευταία στιγμή μπορεί μια άλλη ομάδα να έδινε περισσότερα στον αδιάφορο ή μπορεί να έβρισκε άκρη με κάποιους απ’τους παίκτες του. Αξέχαστα έχουν μείνει παιχνίδια που οι επιθετικοί της αδιάφορης ομάδας σκίζονταν για να σκοράρουν (επειδή τα είχαν πάρει από τρίτη ομάδα για να κόψουν βαθμούς), την ώρα που αμυντικοί σφύριζαν αδιάφορα και άνοιγαν τα πόδια (επειδή τα είχαν πάρει απ’τον αντίπαλο για να χάσουν).

Όσοι δεν έβρισκαν άκρη με ομάδα, την έψαχναν με παίκτες, μετά με το διαιτητή, μετά ξανά απ’την αρχή, μέχρι κάτι να βρουν. Όλη η Ελλάδα αναρωτιόταν, “τι θα γίνει την Κυριακή, θα το δώσει ο τάδε στον τάδε;” και ακόμα και οι πιο ενεργοί ρεπόρτερ της πιάτσας δεν μπορούσαν να απαντήσουν με σιγουριά. Θα τα πάρει από άλλον για να κοντράρει; Θα μετρήσουν παλιά δανεικά ή έχουν γραφτεί στο χιόνι; Θα τα βρουν στα λεφτά ή θα τα χαλάσουν στις λεπτομέρειες, όπως πχ στο αν στη συμφωνία θα συμπεριληφθεί και αγώνας της επόμενης χρονιάς; Το σώτο έπεφτε σύννεφο, ο καθένας έλεγε πως ξέρει τι θα γίνει “γιατί έχει πληροφορία”.

Δεν ήταν λίγες οι φορές που η μπίλια καθόταν την τελευταία στιγμή: πέντε λεπτά πριν από τη σέντρα έφτανε η πληροφορία “τελείωσε, τα βρήκαν, τό ’δωσε”. Και δεν έλειψαν και οι φορές που τελικώς άλλα γίνονταν στο χορτάρι γιατί κάτι άλλο συνέβη στην πορεία, ακόμα και κατά τη διάρκεια του αγώνα. Οι μάχες για την επιβίωση δίνονταν μέχρις εσχάτων, από θρυλικές παραγοντικές φιγούρες και μάλιστα με τεράστια χρηματικά ποσά.

Όλα αυτά συνεχίστηκαν για χρόνια, μέχρι και σχετικά πρόσφατα (τέλη 00’s, αρχές 10’s), ώσπου έφτασαν να εκλείψουν. Όχι βέβαια γιατί εξαλείφθηκε η διαφθορά ή η προσπάθεια για να βρεθεί η άκρη στη μάχη της σωτηρίας, αλλά γιατί είναι πλέον παρωχημένες και αχρείαστες οι παλιές πρακτικές. Το σύγχρονο μότο είναι “μια παρέα είμαστε, θα τα βρούμε μεταξύ μας”. Γι’αυτό και αν θέλουμε να μιλήσουμε για κάτι πραγματικά πρωτόγνωρο, που δεν γινόταν παλιά, τότε είναι αυτό: δεν χρειάζονται χρήματα, δεν υπάρχουν τέτοιες συναλλαγές. Μεταξύ “φίλων” δεν τίθεται θέμα χρημάτων και δεν υπάρχουν “εχθροί” που θα προσπαθήσουν με λεφτά να χαλάσουν τις φιλίες.

“Φίλοι το φίλο σας φιλί και τον εχθρό σας φίδι”, που λέει και ο Ζωρζ Πιλαλί. Πλέον η “αδιαφορία” αρκετών ομάδων δεν καθορίζεται από χρηματικές συναλλαγές ούτε κάποιος πρέπει να έχει ήδη σωθεί για να παρουσιαστεί αδιάφορος. Η στάση καθορίζεται μόνο απ’ το ποιος είναι ο αντίπαλος στο εκάστοτε ματς κι απ’ τα παιχνίδια που ακολουθούν. Ακόμα κι αν καίγεσαι για βαθμούς, μπορείς να αφήσεις ένα ματς (για κάποιον “φίλο”), γιατί θα βρεις τους τρεις βαθμούς την επόμενη αγωνιστική (από άλλο “φίλο”).

Μοιραία, οι ομάδες που δίνουν τη μάχη της σωτηρίας χωρίζονται σ’ αυτές που είναι εντός “παρέας” και σ’ εκείνες που είναι εκτός. Ο καθένας μπορεί να καταλάβει, χωρίς αποδείξεις, ποιος ανήκει πού. Τέσσερις αγωνιστικές πριν από το τέλος, το σίγουρο είναι πως οι μόνες ομάδες που δεν έχουν πάρει βαθμούς κόντρα σε “αδιάφορο” αντίπαλο είναι ο Άρης, που έχει υποβιβαστεί, ο Απόλλωνας, που δύσκολα θα τη γλιτώσει και η Ξάνθη που γι’ αυτό το λόγο έμπλεξε. Και οι μόνες που δεν έχουν παρουσιαστεί “αδιάφορες” μέχρι στιγμής είναι ο Παναιτωλικός και ο Πανθρακικός.